O μολυσμένος αέρας που αναπνέουμε καθημερινά δεν φαίνεται να επιβαρύνει μόνο τους πνεύμονες και την καρδιά μας, αλλά και την υγεία του εγκεφάλου. Νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο McMaster στον Καναδά συνδέει την έκθεση σε λεπτά αιωρούμενα σωματίδια, που προέρχονται από την κίνηση των οχημάτων, τη βιομηχανία και τον καπνό των δασικών πυρκαγιών, με χειρότερη γνωστική λειτουργία.

Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο Stroke, έδειξε ότι οι άνθρωποι που ζουν σε περιοχές με υψηλότερα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης είχαν χαμηλότερες επιδόσεις σε τεστ μνήμης, κατανόησης και νοητικής ταχύτητας. Το αξιοσημείωτο είναι ότι η συσχέτιση αυτή παρατηρήθηκε ακόμη και σε περιοχές όπου τα επίπεδα ρύπανσης θεωρούνται χαμηλά με βάση τα διεθνή πρότυπα.

Ορατές οι αλλοιώσεις στον εγκέφαλο στις μαγνητικές τομογραφίες

Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα αυξημένα επίπεδα ρύπανσης που σχετίζεται με την κυκλοφορία των αυτοκινήτων συνδέθηκαν επίσης με μικρά, αλλά ορατά σημάδια βλάβης στον εγκέφαλο στις μαγνητικές τομογραφίες, ιδιαίτερα στις γυναίκες. Η συσχέτιση παρέμεινε ακόμη και όταν ελήφθησαν υπόψη γνωστοί καρδιαγγειακοί παράγοντες κινδύνου, όπως η υπέρταση, ο διαβήτης και η σωματική λιπώδης μάζα. Αυτό, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, ενισχύει την υπόθεση ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί να επιδρά άμεσα στον εγκέφαλο.

«Η άνοια δεν εμφανίζεται από τη μια μέρα στην άλλη», αναφέρει ο Russell de Souza, αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Μεθόδων Έρευνας Υγείας, Τεκμηρίωσης και Επίδρασης του McMaster και αντίστοιχος συγγραφέας της μελέτης. «Αναπτύσσεται μέσα σε δεκαετίες. Ο εντοπισμός παραγόντων που μπορεί να βλάπτουν τον εγκέφαλο σε πρώιμο στάδιο και οι οποίοι είναι δυνητικά προλήψιμοι είναι κρίσιμος για την προστασία της εγκεφαλικής υγείας αργότερα στη ζωή».

Αν και η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση προκαλεί άνοια, προστίθεται στα ολοένα αυξανόμενα επιστημονικά δεδομένα που δείχνουν ότι η ποιότητα του αέρα μπορεί να επηρεάζει τις αλλαγές στη μνήμη και τη σκέψη που σχετίζονται με την ηλικία.

Οι αλλαγές μπορεί να συμβαίνουν αθόρυβα

Σε αντίθεση με πολλές προηγούμενες μελέτες που έγιναν σε περιοχές με έντονη ρύπανση, η συγκεκριμένη έρευνα πραγματοποιήθηκε στον Καναδά, μια χώρα με από τα χαμηλότερα μέσα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης παγκοσμίως. Οι επιστήμονες μελέτησαν σχεδόν 7.000 μεσήλικες ενήλικες σε πέντε καναδικές επαρχίες, εξετάζοντας αν η μακροχρόνια έκθεση σε κοινούς ατμοσφαιρικούς ρύπους σχετίζεται με την ικανότητα σκέψης και μνήμης.

Οι ερευνητές συνέκριναν την έκθεση των συμμετεχόντων σε βάθος αρκετών ετών με τις επιδόσεις τους σε γνωστικά τεστ. Εστίασαν σε δύο βασικούς ρύπους: τα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια PM2.5 και το διοξείδιο του αζώτου. Και οι δύο ρύποι αποτελούν συχνά παραπροϊόντα των καυσαερίων των οχημάτων, ενώ τα PM2.5 εντοπίζονται επίσης στον καπνό από δασικές πυρκαγιές και στις βιομηχανικές εκπομπές.

«Ο αέρας του Καναδά συχνά περιγράφεται ως καθαρός, όμως τα ευρήματά μας δείχνουν ότι ακόμη και χαμηλά επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης συνδέονται με χειρότερη εγκεφαλική υγεία», σημειώνει η επικεφαλής συγγραφέας Sandi Azab, επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Ιατρικής του McMaster. «Πρόκειται για αλλαγές που μπορούν να συμβούν αθόρυβα, χρόνια πριν εμφανιστούν οποιαδήποτε αισθητά συμπτώματα».

Οι συγγραφείς της μελέτης υπογραμμίζουν ότι απαιτούνται μακροχρόνιες μελέτες παρακολούθησης, ώστε να αποσαφηνιστεί πώς η συνεχής έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί να επηρεάζει τη γνωστική έκπτωση με την πάροδο του χρόνου. Παράλληλα, μένει να διερευνηθεί αν η βελτίωση της ποιότητας του αέρα θα μπορούσε να συμβάλει ουσιαστικά στην προστασία της εγκεφαλικής υγείας.