Η φετινή περίοδος του αντιγριπικού εμβολιασμού ξεκίνησε την 1η Οκτωβρίου και τα αντιγριπικά εμβόλια είναι πλέον διαθέσιμα στα φαρμακεία της χώρας. Η σχετική εγκύκλιος του υπουργείου Υγείας, η οποία εκδόθηκε βάσει της εισήγησης της Εθικής Επιτροπής Εμβολιασμών, συστήνει επτά τριδύναμα εμβόλια, απλά και ενισχυμένα. Οι ειδικοί συνιστούν ο αντιγριπικός εμβολιασμός να πραγματοποιείται από τα μέσα Οκτωβρίου έως το τέλος Νοεμβρίου, καθώς χρειάζονται περίπου δύο εβδομάδες, για να αναπτυχθεί ανοσία.

Η κυκλοφορία του ιού της γρίπης βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα ακόμη, ωστόσο τα κρούσματα δεν είναι μηδενικά. Χαρακτηριστικό είναι ότι την τελευταία εβδομάδα του Σεπτεμβρίου, υπήρξαν 15 εισαγωγές σε νοσοκομεία της χώρας λόγω γρίπης, χωρίς, πάντως, να καταγράφεται κάποιο σοβαρό περιστατικό.

Επειδή, όμως, η γρίπη είναι μεταδοτική νόσος και μπορεί να προκαλέσει από ήπια έως σοβαρή νόσο, ορισμένες φορές και θάνατο, το σύστημα υγείας θωρακίζεται εν όψει χειμερινής περιόδου, με κύριο όπλο τον αντιγριπικό εμβολιασμό.

Σύμφωνα με τη διαχρονική επιδημιολογική επιτήρηση στην Ελλάδα, φαίνεται ότι η δραστηριότητα της εποχικής γρίπης συνήθως εμφανίζει αύξηση τον Ιανουάριο, η οποία κορυφώνεται μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαρτίου και συχνά συνοδεύεται με αποδιοργάνωση της επαγγελματικής και της κοινωνικής ζωής, υπέρμετρη αύξηση της κατανάλωσης φαρμάκων και όχι σπάνια, αύξηση της θνησιμότητας. Ο χρόνος έναρξης του επιδημικού κύματος της εποχικής γρίπης δεν μπορεί να προβλεφθεί με ακρίβεια.

Κατά την περίοδο 2025-26, κυκλοφόρησε στην κοινότητα ο ιός γρίπης τύπου Α, με καταγραφή σποραδικών μόνο κρουσμάτων γρίπης τύπου Β. Κατά την περσινή περίοδο της εποχικής γρίπης, νοσηλεύτηκαν με γρίπη 164 άτομα σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας, 110 άνδρες και 54 γυναίκες, με εύρος από βρέφη μηνών έως ηλικιωμένους 92 ετών και διάμεση ηλικία τα 69 έτη. Τα 163 από τα προαναφερθέντα κρούσματα οφείλονταν στον ιό γρίπης τύπου Α και ένα στον ιό γρίπης τύπου Β. Σχετικά με τους θανάτους από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη, κατά την ίδια χρονική περίοδο, καταγράφηκαν συνολικά 84 θάνατοι από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη. Πρόκειται για 51 άνδρες και 33 γυναίκες, με εύρος ηλικιών 13-97 έτη και διάμεση ηλικία τα 76 έτη. Σε όλα τα κρούσματα απομονώθηκε ιός γρίπης τύπου Α. Η πλειονότητα των ασθενών που νοσηλεύτηκαν σε ΜΕΘ ή απεβίωσαν με εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη, δεν είχε κάνει το αντιγριπικό εμβόλιο παρ’ ότι ανήκε σε ομάδα αυξημένου κινδύνου για την οποία συστήνεται ο εμβολιασμός.

Ποιοι πρέπει να εμβολιαστούν κατά προτεραιότητα

Στα μέτρα περιορισμού της εξάπλωσης της γρίπης περιλαμβάνονται η συστηματική εφαρμογή μέτρων ατομικής υγιεινής (π.χ. συχνό πλύσιμο χεριών), η απομόνωση των πασχόντων και η αποφυγή του συγχρωτισμού σε κλειστούς χώρους. Ωστόσο, τα μέτρα αυτά έχουν περιορισμένη αποδοτικότητα και –παρότι σημαντικά– δεν επαρκούν. Ο αποτελεσματικότερος τρόπος πρόληψης είναι ο εμβολιασμός με το αντιγριπικό εμβόλιο, το οποίο, όταν χορηγηθεί σωστά και έγκαιρα, προφυλάσσει από τη μετάδοση του ιού και συμβάλλει στην προστασία από τις σοβαρές επιπλοκές. Επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με τα διεθνή συστήματα φαρμακοεπαγρύπνησης, το αντιγριπικό εμβόλιο είναι ασφαλές, ενώ δεν έχουν καταγραφεί σοβαρές συστηματικές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Οι ηλικιωμένοι, τα μικρά παιδιά και τα άτομα με ορισμένα χρόνια νοσήματα βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο για σοβαρές επιπλοκές της γρίπης. Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, οι συστάσεις αντιγριπικού εμβολιασμού για την προσεχή περίοδο 2026-2027 περιλαμβάνουν κατά προτεραιότητα τις παρακάτω ομάδες πληθυσμού και καταστάσεις αυξημένου κινδύνου:

– Άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω

– Βρέφη και παιδιά ηλικίας 6 μηνών έως 5 ετών

– Ενήλικες και παιδιά (άνω των 5 ετών) με ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω χρόνια νοσήματα ή επιβαρυντικούς παράγοντες:

• Χρόνια νοσήματα αναπνευστικού, όπως άσθμα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια
• Χρόνια καρδιακά νοσήματα
• Ανοσοκαταστολή (κληρονομική ή επίκτητη)
• Μεταμόσχευση οργάνων και μεταμόσχευση μυελού των οστών
• Μεσογειακή αναιμία, δρεπανοκυτταρική αναιμία ή άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες
• Σακχαρώδη διαβήτη ή άλλο χρόνιο μεταβολικό νόσημα
• Χρόνια νεφροπάθεια
• Χρόνιες παθήσεις ήπατος
• Νευρολογικά-νευρομυϊκά νοσήματα
• Σύνδρομο Down
• Έγκυες γυναίκες ανεξαρτήτως ηλικίας κύησης, λεχώνες και γυναίκες που θηλάζουν
• Άτομα με νοσογόνο παχυσαρκία (ενήλικες: Δείκτη Μάζας Σώματος [ΔΜΣ]>40Kg/m2), παιδιά: ΔΜΣ >95η εκατοστιαία θέση
• Παιδιά που λαμβάνουν ασπιρίνη μακροχρόνια (π.χ. για νόσο Kawasaki, ρευματοειδή αρθρίτιδα και άλλα)
• Άτομα που βρίσκονται σε στενή επαφή με παιδιά μικρότερα των 6 μηνών, άτομα που φροντίζουν ή διαβιούν με άλλους που έχουν υποκείμενο νόσημα το οποίο αυξάνει τον κίνδυνο επιπλοκών της γρίπης
• Κλειστοί ή ευάλωτοι πληθυσμοί, όπως προσωπικό και εσωτερικοί σπουδαστές σχολείων ή σχολών (π.χ. στρατιωτικών και αστυνομικών σχολών), μαθητές και προσωπικό ειδικών σχολείων, κέντρα διαμονής προσφύγων-μεταναστών, καταστήματα κράτησης, άστεγοι και προσωπικό σε χώρους προσωρινής φιλοξενίας τους, νεοσύλλεκτοι (όταν η κατάταξή τους συμπίπτει με την περίοδοτης εποχικής γρίπης)
• Άτομα που διαμένουν σε ιδρύματα χρονίως πασχόντων και μονάδες φιλοξενίας ηλικιωμένων
• Εργαζόμενοι σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας (ιατρονοσηλευτικό προσωπικό, λοιποί εργαζόμενοι, φοιτητές επαγγελμάτων υγείας σε κλινική άσκηση), σε ιδρύματα χρονίως πασχόντων και μονάδες φιλοξενίας ηλικιωμένων και σε κέντρα διαμονής προσφύγων-μεταναστών
• Κτηνίατροι, πτηνοτρόφοι, χοιροτρόφοι, εκτροφείς [συμπεριλαμβανομένων εκτροφέων μίνκ (γουνοφόρα θηλαστικά)], εργαζόμενοι σε σφαγεία και γενικά άτομα που έρχονται σε συστηματική επαφή με πτηνά ή χοίρους.

Διαθέσιμα εμβόλια στα φαρμακεία

Σύμφωνα με την ειγήγηση της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών, φέτος διατίθενται τριδύναμα αντιγριπικά εμβόλια. Τα απλά αδρανοποιημένα εμβόλια δεν χρειάζονται προηγούμενη επίσκεψη σε γιατρό και μπορούν να διενεργηθούν στα φαρμακεία. Είναι κατάλληλα τόσο για ενήλικες όσο και για παιδιά. Τα ενισχυμένα χορηγούνται με συνταγή ιατρού.

Συγκεκριμένα, τα ενισχυμένα τριδύναμα αδρανοποιημένα εμβόλια (εμβόλιο υψηλής δόσης και εμβόλιο με ανοσοενισχυτικό) έχουν υψηλή ανοσογονικότητα και συστήνονται για την πρόληψη της εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης και των νοσηλειών, σε άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω καθώς και σε άτομα ηλικίας 18-64 ετών, τα οποία έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση συμπαγούς οργάνου. Τονίζεται, ωστόσο, ότι εάν δεν υπάρχει διαθεσιμότητα των ενισχυμένων εμβολίων, ο αντιγριπικός εμβολιασμός δεν πρέπει να καθυστερεί και πρέπει να διενεργείται με οποιοδήποτε εμβόλιο.

Για το τριδύναμο εμβόλιο, το οποίο χορηγείται ως ρινικό εκνέφωμα σε παιδιά, σημειώνεται ότι περιλαμβάνει ζώντα εξασθενημένο ιό γρίπης. Έχει ικανοποιητικό προφίλ ασφάλειας, αλλά λόγω των εξασθενημένων ιών που περιέχει, η χορήγησή του αντενδείκνυται σε παιδιά που έχουν εμφανίσει υποτροπιάζοντα επεισόδια συριγμού τους τελευταίους 12 μήνες ή ιστορικό βρογχικού άσθματος, σε εκείνα με ανοσοκαταστολή (κληρονομική ή επίκτητη) ή σε παιδιά που λαμβάνουν μακροχρόνια αγωγή με ασπιρίνη. Σε παιδιά και εφήβους, ηλικίας 2 έως 18 ετών, που διαβιούν με άτομα με σοβαρή ανοσοκαταστολή συστήνεται ο εμβολιασμός με το αδρανοποιημένο αντιγριπικό εμβόλιο. Η χορήγηση του εμβολίου αυτού, θεωρείται ότι μπορεί να συμβάλλει στην καλύτερη συμμόρφωση στα παιδιά.

Κυκλοφορία γρίπης και covid-19

Aναμένεται ότι, και για την προσεχή περίοδο γρίπης 2026-2027, ο ιός της γρίπης θα κυκλοφορήσει παράλληλα με τον ιό SARS-CoV-2, που προκαλεί τη νόσο COVID-19.

Το αντιγριπικό εμβόλιο μπορεί να χορηγηθεί ταυτόχρονα, την ίδια ημέρα και σε διαφορετικό ανατομικό σημείο, όπως και οποιαδήποτε άλλη ημέρα, πριν ή μετά το εμβόλιο κατά του κορωνοϊού. Συγκεκριμένα:

• Ασυμπτωματικά άτομα που ήρθαν σε επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα COVID -19 και έχουν αρνητικό εργαστηριακό έλεγχο, μπορούν να εμβολιαστούν κανονικά.
• Συμπτωματικοί ασθενείς με λοίμωξη COVID-19 ή άλλη λοίμωξη του αναπνευστικού, πρέπει να αναβάλλουν τον εμβολιασμό τους, μέχρι να υφεθεί η συμπτωματολογία της νόσου.

Υπογραμμίζεται ότι κάθε αντιγριπικός εμβολιασμός πρέπει να καταχωρείται υποχρεωτικά στο Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών, από τον επαγγελματία υγείας που τον διενεργεί, είτε είναι ο θεράπων ιατρός είτε ο φαρμακοποιός.