Το δικαίωμα στην επιλογή σχολείου, χωρίς υποχρεωτική διδασκαλία της τουρκικής γλώσσας και με παράλληλη μέριμνα για τη διατήρηση της πομακικής, βρίσκεται στο επίκεντρο δημόσιων παρεμβάσεων από Πομάκους της Θράκης. Η αγωνία για την εκπαίδευση των παιδιών στα ορεινά χωριά της Ξάνθης έφτασε στη Βουλή, ενώ ζητήματα ταυτότητας, θρησκευτικής ελευθερίας και καταγγελλόμενων πιέσεων τέθηκαν και στη Διάσκεψη για την Ανθρώπινη Διάσταση του ΟΑΣΕ στη Βαρσοβία.

«Όποιος θέλει Τουρκικά, να τα επιλέξει. Όποιος θέλει δημόσιο σχολείο χωρίς Τουρκικά, να μπορεί να το επιλέξει», αναφέρει ο Ιρφάν Μεχμέτ Αλή, ζητώντας από την ελληνική Πολιτεία ουσιαστικές εκπαιδευτικές δυνατότητες για τις οικογένειες των Πομακοχωρίων.

Την ίδια ώρα, ο εκπρόσωπος του Πολιτιστικού Συλλόγου Πομάκων Νομού Ξάνθης, Μπενιαμίν Κόντε, με παρέμβασή του στον ΟΑΣΕ αμφισβήτησε την εκπροσώπησή του από τον Μουσταφά Τράμπα και κατήγγειλε περιστατικά εκφοβισμού και κοινωνικού αποκλεισμού.

Μιλώντας στο Newsbomb, ο δημοσιογράφος του RodopiPress, Νίκος Αρβανίτης, περιγράφει ως κοινό παρονομαστή των παρεμβάσεων τον σεβασμό στην ιδιαίτερη ταυτότητα των Πομάκων και την ελευθερία των επιλογών τους. Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι αυτές οι διεκδικήσεις δεν σημαίνουν πως κάθε μέλος της κοινότητας συμμερίζεται τις ίδιες εκπαιδευτικές ή πολιτικές θέσεις.

Η αγωνία του Αλή: «Τα παιδιά μας χρειάζονται επιλογή»

«Έχω κουραστεί να λέω το αυτονόητο. Στα Πομακοχώρια τα παιδιά μας χρειάζονται επιλογή». Με αυτή τη φράση ξεκινά τη δημόσια παρέμβασή του ο Ιρφάν Μεχμέτ Αλή, Ξανθιώτης Πομάκος και πρώην υποψήφιος βουλευτής με τους Ανεξάρτητους Έλληνες.

Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι η θρησκευτική ιδιότητα δεν πρέπει να ταυτίζεται με τη μητρική γλώσσα ή την εθνική ταυτότητα:

«Η μητρική μας γλώσσα είναι τα Πομάκικα. Η πατρίδα μας είναι η Ελλάδα. Είμαστε Έλληνες Πομάκοι και μουσουλμάνοι στο θρήσκευμα. Το ότι είμαστε μουσουλμάνοι δεν σημαίνει ότι η μητρική μας γλώσσα είναι τα Τουρκικά ούτε ότι πρέπει να συνδέεται η θρησκεία μας με την τουρκική ταυτότητα».

Όπως εξηγεί, πολλά παιδιά πηγαίνουν στο δημοτικό έχοντας μάθει στο σπίτι κυρίως πομακικά. Ζητά, επομένως, η Πολιτεία να εξασφαλίσει στους γονείς τη δυνατότητα επιλογής ελληνόγλωσσου δημόσιου σχολείου, χωρίς να παραμελεί τη διατήρηση της γλώσσας που τα παιδιά κληρονομούν από την οικογένειά τους.

«Και μαζί με τα Ελληνικά, πρέπει να βρούμε τρόπο να μη χαθούν τα Πομάκικα», σημειώνει.

«Πόσο μπορεί να αντέξει μια οικογένεια μόνη της;»

Πίσω από το αίτημα για εκπαιδευτική επιλογή, ο Αλή περιγράφει μια καθημερινότητα που επιβαρύνεται από τις αποστάσεις και τις ιδιαίτερες συνθήκες της ορεινής περιοχής.

«Εγώ ως Πομάκος ξέρω τι πρέπει να κάνω για να μάθει το παιδί μου και αύριο το εγγόνι μου τη γλώσσα των παππούδων μας. Όμως με τις αποστάσεις και την ιδιαιτερότητα της περιοχής, πόσο μπορεί να αντέξει μια οικογένεια μόνη της να μάθει ελληνικά; Έξι μήνες; Έναν χρόνο; Και μετά;», διερωτάται.

Διευκρινίζει ότι δεν ζητά να στερηθεί κάποια άλλη οικογένεια τη δυνατότητα εκμάθησης της τουρκικής, αλλά να υπάρχει αντίστοιχη ελευθερία για όσους επιθυμούν διαφορετική εκπαιδευτική διαδρομή.

«Δεν ζητάμε να αφαιρεθεί κάτι από κανέναν. Ζητάμε επιλογή, σεβασμό και στήριξη της Πομακικής γλώσσας», αναφέρει.

Και προσθέτει: «Τα παιδιά μας μπορούν να μάθουν Ελληνικά, Πομάκικα και, αν το επιλέξουν, Τουρκικά. Αυτό δεν είναι διχασμός. Είναι πραγματική πολυγλωσσία και σεβασμός στην ταυτότητά μας».

Το ζήτημα έφτασε στη Βουλή

Τη δημόσια παρέμβαση του Αλή μεταφέρει στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου ο ανεξάρτητος βουλευτής Β΄ Θεσσαλονίκης, Νικόλαος Παπαδόπουλος, με ερώτηση προς την υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, με αριθμό πρωτοκόλλου 8339/15-09-2026.

Σύμφωνα με την παρουσίαση της ερώτησης από το RodopiPress, ο βουλευτής επισημαίνει ότι η μουσουλμανική θρησκευτική ιδιότητα των κατοίκων δεν ταυτίζεται με την τουρκική εθνική ταυτότητα και ότι η τουρκική δεν αποτελεί τη μητρική γλώσσα των Πομάκων.

Θέτει, επίσης, το ζήτημα των παιδιών που φτάνουν στο δημοτικό με μητρική γλώσσα την πομακική και καλούνται να παρακολουθήσουν μεγάλο μέρος του προγράμματος των μειονοτικών σχολείων στην τουρκική, την οποία η ερώτηση περιγράφει ως ξένη γι’ αυτά γλώσσα.

Το αίτημα αφορά τη δυνατότητα εγγραφής των παιδιών της ορεινής ζώνης σε ελληνόγλωσσα δημόσια σχολεία, καθώς και την ανάληψη πρωτοβουλιών για τη διάσωση και ανάδειξη της πομακικής.

Η υπουργός ερωτάται σε ποιες ενέργειες προτίθεται να προχωρήσει για την ίδρυση περισσότερων δημόσιων σχολικών μονάδων στη Θράκη και πώς θα διασφαλιστεί η θεσμική προστασία της πομακικής γλώσσας και πολιτιστικής παράδοσης. Στην ερώτηση διατυπώνονται ακόμη καταγγελίες για πιέσεις εκτουρκισμού και προπαγάνδα του τουρκικού προξενείου Κομοτηνής.

Η παρέμβαση στη Βαρσοβία: «Δεν είναι ο Μουφτής μας»

Το ζήτημα της ιδιαίτερης ταυτότητας και της ελεύθερης έκφρασης των Πομάκων τέθηκε και σε διεθνές επίπεδο, με την παρέμβαση του Μπενιαμίν Κόντε στη Διάσκεψη για την Ανθρώπινη Διάσταση του ΟΑΣΕ στη Βαρσοβία.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Νίκου Αρβανίτη στο RodopiPress, που δημοσιεύθηκε στις 8 Οκτωβρίου 2026, ο εκπρόσωπος του Πολιτιστικού Συλλόγου Πομάκων Νομού Ξάνθης μίλησε στην ολομέλεια για τις πιέσεις που, όπως κατήγγειλε, ασκούνται με στόχο την επιβολή ενιαίας τουρκικής εθνικής ταυτότητας σε Πομάκους και Ρομά.

Κεντρικό σημείο της τοποθέτησής του αποτέλεσε η απάντηση στον παρευρισκόμενο Μουσταφά Τράμπα: «Δεν είναι ο Μουφτής μας».

Κατά το ίδιο ρεπορτάζ, ο Κόντε αμφισβήτησε τη θεσμική νομιμοποίηση του Τράμπα από την ελληνική Πολιτεία και κατήγγειλε παρατυπίες σε ανεπίσημες διαδικασίες ανάδειξης θρησκευτικών εκπροσώπων, αναφέροντας ακόμη και συμμετοχή ανηλίκων.

Οι αναφορές αυτές αποτελούν καταγγελίες του εκπροσώπου του συλλόγου και θέτουν ζητήματα που χρήζουν διερεύνησης.

Η καταγγελία για τον αποκλεισμό του παππού του από το τέμενος

Στην παρέμβασή του, ο Μπενιαμίν Κόντε επικαλέστηκε και προσωπικό οικογενειακό βίωμα. Σύμφωνα με το RodopiPress, κατήγγειλε ότι ο αείμνηστος παππούς του είχε αποκλειστεί από το τέμενος επειδή ανέδειξε δημόσια τις πομακικές του ρίζες.

Παράλληλα, διατύπωσε καταγγελίες για θρησκευτικά μαθήματα τα οποία χαρακτήρισε παράνομα και στα οποία, κατά τους ισχυρισμούς του, καλλιεργούνται φόβος και εξτρεμισμός.

Στο επίκεντρο της τοποθέτησής του έθεσε το δικαίωμα της νέας γενιάς να ασκεί ελεύθερα τα θρησκευτικά της καθήκοντα, χωρίς σύνδεσή τους με την αποδοχή συγκεκριμένης εθνικής ταυτότητας. Ζήτησε επίσης σεβασμό στις παραδόσεις των Πομάκων και τη δυνατότητα των παιδιών να διδάσκονται την ελληνική και τη μητρική τους πομακική γλώσσα.

Νίκος Αρβανίτης στο Newsbomb: «Η κοινή θρησκεία δεν ακυρώνει τις διαφορετικές καταβολές»

Ο Νίκος Αρβανίτης συνδέει τις παρεμβάσεις πομακικών συλλόγων στη FUEN και στον ΟΑΣΕ με ένα κοινό αίτημα: τον σεβασμό στην ταυτότητα, την εκπαιδευτική ελευθερία και τη διατήρηση της πολιτισμικής κληρονομιάς.

«Οι παρεμβάσεις αυτές εκφράζουν μια συλλογική διεκδίκηση, χωρίς αυτό να προδικάζει ότι κάθε μέλος της κοινότητας συμμερίζεται κατ’ ανάγκη τις ίδιες εκπαιδευτικές ή πολιτικές επιλογές», δηλώνει στο Newsbomb.

Όπως τονίζει, η αρμονική συνύπαρξη στη Θράκη προϋποθέτει αμοιβαίο σεβασμό, καθώς «η κοινή θρησκεία δεν ακυρώνει τις διαφορετικές γλωσσικές και πολιτισμικές καταβολές, ούτε το δικαίωμα στον προσωπικό αυτοπροσδιορισμό».

Ο ίδιος συνδέει την επιθυμία φοίτησης στα ελληνικά δημόσια σχολεία με τις ίσες ευκαιρίες στην ανώτατη εκπαίδευση, την εργασία και την κοινωνική ζωή, χωρίς αυτό να συνεπάγεται εγκατάλειψη της πομακικής ταυτότητας.

«Η επιδίωξη αυτή είναι απολύτως συμβατή με τη διατήρηση της πομακικής πολιτισμικής κληρονομιάς. Η εκμάθηση της τουρκικής γλώσσας αποτελεί δικαίωμα επιλογής, αλλά σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να επιβάλλεται ως όρος θρησκευτικής ή κοινοτικής ένταξης», σημειώνει.

«Οι καταγγελίες απαιτούν διερεύνηση»

Αναφερόμενος στην τοποθέτηση του Κόντε, ο Αρβανίτης ερμηνεύει τη φράση «Δεν είναι ο Μουφτής μας» ως αμφισβήτηση της αξίωσης ενιαίας εκπροσώπησης της κοινότητας από ένα πρόσωπο. Παράλληλα, χαρακτηρίζει σοβαρές τις καταγγελίες για εκφοβισμό και αποκλεισμό από το τέμενος, επισημαίνοντας ότι απαιτούν διερεύνηση.

Θέτει, ωστόσο, σαφή όρια ως προς την απόδοση ευθυνών: «Η απόδοση συγκεκριμένων πρακτικών εκφοβισμού σε προξενική καθοδήγηση οφείλει να στηρίζεται σε στέρεη τεκμηρίωση, καθώς η γλωσσική επιλογή από μόνη της δεν αποτελεί απόδειξη ύπαρξης τέτοιων μηχανισμών».

Ως προς τις υποχρεώσεις της ελληνικής Πολιτείας, ζητά προσβάσιμα και επαρκώς στελεχωμένα δημόσια σχολεία, ασφαλή μετακίνηση των μαθητών από τους ορεινούς οικισμούς και προστασία απέναντι σε πιέσεις, απειλές και κοινωνικούς αποκλεισμούς.

Στόχος, όπως υπογραμμίζει, είναι οι Πομάκοι να συμμετέχουν ισότιμα στην ελληνική κοινωνία, να ασκούν ελεύθερα τα θρησκευτικά τους καθήκοντα και να διατηρούν την ταυτότητά τους «χωρίς φόβο, κηδεμονίες ή την ανάγκη να απολογούνται για τις επιλογές τους».

Σημείωση πριν από τη δημοσίευση: Η ενότητα για τη Βουλή παραμένει δημοσιογραφική παρουσίαση της ερώτησης. Το πρωτότυπο κοινοβουλευτικό κείμενο δεν έχει ακόμη δοθεί, επομένως δεν έχει ενταχθεί ως αυτούσιο.