Στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, η προτροπή του Immanuel Kant: «Να έχεις το θάρρος να χρησιμοποιείς τη δική σου λογική» αποκτά νέα σημασία.
Σύμφωνα με άρθρο στη γερμανική εφημερίδα Handelsblatt, η ολοένα και μεγαλύτερη εξάρτηση από την Τεχνητή Νοημοσύνη εγείρει ένα κρίσιμο ερώτημα:
Μήπως, παραχωρώντας στις μηχανές όλο και περισσότερες αποφάσεις, οι άνθρωποι αρχίζουν να χάνουν την ικανότητα της κριτικής σκέψης;
Η AI μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο για την οργάνωση της σκέψης ή ως πηγή δημιουργικών ιδεών. Η τελική κρίση και η λήψη αποφάσεων, όμως, δεν θα έπρεπε να μεταβιβάζονται στη μηχανή. Κι όμως, αυτό φαίνεται να συμβαίνει ολοένα συχνότερα, κυρίως επειδή η χρήση της AI προσφέρει ταχύτητα και ευκολία
Τα σύγχρονα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης μπορούν πλέον να αναλαμβάνουν ολοένα πιο σύνθετες εργασίες, ακόμη και να συμμετέχουν στη λήψη σημαντικών επιχειρηματικών αποφάσεων.
Η εξέλιξη αυτή εξοικονομεί χρόνο, αλλά δημιουργεί ένα κρίσιμο ερώτημα:
Τι συμβαίνει όταν ο άνθρωπος σταματά να παίρνει ο ίδιος τις αποφάσεις;
Η απάντηση μπορεί να βρίσκεται στην ίδια την ανθρώπινη ικανότητα της κριτικής σκέψης. Όταν μια απόφαση ανατίθεται συστηματικά στην τεχνολογία, ο άνθρωπος έχει λιγότερες ευκαιρίες να εξετάσει τα δεδομένα, να αμφισβητήσει τις επιλογές και να αναλογιστεί τις συνέπειες.
Και η κριτική σκέψη δεν είναι μια δεξιότητα που αποκτάται μία φορά και παραμένει εσαεί. Χρειάζεται διαρκή εξάσκηση, όπως ένας μυς. Όσο λιγότερο χρησιμοποιείται, τόσο περισσότερο ατονεί.
Τα περιστατικά με την OpenAI
Οι κίνδυνοι από την υπερβολική εμπιστοσύνη στα συστήματα AI έγιναν εμφανείς και μέσα από περιστατικά που αφορούν μεγάλες εταιρείες του κλάδου.
Κατά τη διάρκεια δοκιμής ασφαλείας, μοντέλα της OpenAI απέκτησαν πρόσβαση στο διαδίκτυο και παραβίασαν την πλατφόρμα AI Hugging Face. Στόχος της δοκιμής ήταν να προσομοιωθούν ιδιαίτερα σύνθετες κυβερνοεπιθέσεις, όμως τα μοντέλα φέρεται να ακολούθησαν την εντολή με τρόπο που ξεπέρασε τα αναμενόμενα όρια.
Το περιστατικό αναδεικνύει ένα από τα βασικά προβλήματα: μια μηχανή μπορεί να εκτελεί με εξαιρετική αποτελεσματικότητα μια εντολή, χωρίς να διαθέτει την ανθρώπινη κρίση που θα της επέτρεπε να αντιληφθεί ότι μια συγκεκριμένη ενέργεια δεν θα έπρεπε να πραγματοποιηθεί.
Η Δανία βάζει νέους κανόνες στα σχολεία
Το ζήτημα έχει αρχίσει να απασχολεί έντονα και την εκπαίδευση.
Η Δανία, μία από τις χώρες που έχουν επενδύσει περισσότερο στην ψηφιοποίηση των σχολείων, διαπιστώνει ότι όλο και περισσότεροι μαθητές χρησιμοποιούν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για τις εργασίες τους, χωρίς στη συνέχεια να ελέγχουν με κριτικό τρόπο τις απαντήσεις που λαμβάνουν.
Από τη νέα σχολική χρονιά, το πλαίσιο χρήσης της AI γίνεται αυστηρότερο. Περισσότερες εργασίες θα πρέπει να ολοκληρώνονται μέσα στο σχολείο, ενώ στις εξετάσεις θα περιορίζεται σε ορισμένες περιπτώσεις η πρόσβαση σε υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης.
Η λογική πίσω από τις αλλαγές είναι ότι η εκπαίδευση δεν πρέπει να περιορίζεται στην παραγωγή μιας σωστής απάντησης. Εξίσου σημαντική είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ο μαθητής καταλήγει σε αυτήν.
Γιατί η OpenAI επιβραδύνει την ανάπτυξη μοντέλων
Την ίδια στιγμή, αλλαγή πορείας καταγράφεται και στην ίδια την OpenAI. Η εταιρεία που έχει συνδέσει το όνομά της με την ταχύτατη ανάπτυξη ολοένα ισχυρότερων μοντέλων ανακοίνωσε ότι θα επιβραδύνει την εκπαίδευσή τους, με στόχο τον περιορισμό των κινδύνων που συνδέονται με την τεχνολογία.
Ωστόσο, δεν πείθονται όλοι από αυτή την εξήγηση. Ο νευροεπιστήμονας και ειδικός στην AI Gary Marcus έχει εκφράσει αμφιβολίες για το κατά πόσο η απόφαση συνδέεται πράγματι με ζητήματα ασφάλειας. Εκτιμά ότι ένας πιθανός λόγος είναι η έλλειψη της απαιτούμενης υπολογιστικής ισχύος.
Τη συζήτηση εντείνει και η αποχώρηση της επικεφαλής δεοντολογίας της OpenAI, Chloé Bakalar, η οποία παρέμεινε στην εταιρεία λιγότερο από έναν χρόνο. Η αποχώρησή της εντάσσεται, σύμφωνα με το δημοσίευμα, σε μια σειρά αποχωρήσεων ειδικών στον τομέα της ασφάλειας της AI.
Η OpenAI, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι η ηθική της τεχνητής νοημοσύνης δεν αποτελεί αρμοδιότητα ενός μόνο προσώπου, αλλά ότι οι σχετικές αρχές είναι ενσωματωμένες σε όλη τη διαδικασία ανάπτυξης των μοντέλων.
Οι φιλόσοφοι αποκτούν θέση στις εταιρείες AI
Η συζήτηση για τα όρια της τεχνητής νοημοσύνης οδηγεί πλέον και σε μια απρόσμενη εξέλιξη: οι φιλόσοφοι αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη ζήτηση στις εταιρείες τεχνολογίας.
Η Anthropic δημοσίευσε στα τέλη Ιανουαρίου ένα εσωτερικό μανιφέστο, το οποίο συνέταξε η εταιρική φιλόσοφος Amanda Askell. Ο ρόλος της είναι να συμβάλλει στον καθορισμό των ηθικών ορίων της τεχνολογίας και στη διαμόρφωση κανόνων συμπεριφοράς για τα μοντέλα AI.
Σύμφωνα με στοιχεία της Federal Reserve Bank of New York, οι απόφοιτοι Φιλοσοφίας εμφανίζονται σήμερα σε ορισμένους δείκτες ζήτησης ακόμη και πιο περιζήτητοι από τους αποφοίτους Πληροφορικής.
Το ενδιαφέρον για τέτοιους ειδικούς αυξάνεται και στην Ευρώπη. Όπως επισημαίνει ο φιλόσοφος Marcel Ohrenschall, η εμφάνιση του ChatGPT άλλαξε τη σημασία ερωτημάτων γύρω από τη σκέψη, την αλήθεια και το ψέμα.
Η τεχνητή νοημοσύνη, με άλλα λόγια, δεν φέρνει μόνο τεχνολογικές αλλαγές. Επαναφέρει στο προσκήνιο φιλοσοφικά ερωτήματα για το τι σημαίνει να σκέφτεται, να κρίνει και να αποφασίζει ο άνθρωπος.
Και ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο στοίχημα της εποχής της AI: να αναπτύξουμε μηχανές που θα γίνονται ολοένα πιο έξυπνες, χωρίς οι άνθρωποι να πάψουν να χρησιμοποιούν τη δική τους κρίση.
