Οι ηλεκτρονικές μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS έχουν πλέον καθιερωθεί ως ένας από τους πιο διαδεδομένους τρόπους πληρωμών στην καθημερινότητα των πολιτών. Το 2025 πραγματοποιήθηκαν περισσότερες από 126 εκατομμύρια συναλλαγές, συνολικής αξίας 11 δισ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας τη μεγάλη απήχηση της υπηρεσίας. Η άμεση μεταφορά χρημάτων, ωστόσο, φέρνει στο προσκήνιο ζητήματα που αφορούν τη φορολογική τους αντιμετώπιση, καθώς δεν είναι λίγοι όσοι αναρωτιούνται πότε μια συναλλαγή μπορεί να θεωρηθεί εισόδημα και πότε αποτελεί απλώς μια οικονομική διευθέτηση μεταξύ ιδιωτών.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι μεταφορές χρημάτων μεταξύ φίλων και συγγενών, η οικονομική ενίσχυση παιδιών που σπουδάζουν μακριά από το σπίτι, αλλά και οι περιπτώσεις κατά τις οποίες τα ποσά που διακινούνται απαιτούν περαιτέρω φορολογικό έλεγχο. Καθοριστικό ρόλο παίζουν η πραγματική αιτία της συναλλαγής, η σωστή αναγραφή της αιτιολογίας και η δυνατότητα τεκμηρίωσης της προέλευσης των χρημάτων.

Φορολογείται κάθε μεταφορά μέσω IRIS;

Η χρήση του IRIS δεν συνεπάγεται αυτομάτως φορολογική επιβάρυνση για τον αποστολέα ή τον παραλήπτη. Το γεγονός ότι ένα χρηματικό ποσό μεταφέρεται ηλεκτρονικά από έναν τραπεζικό λογαριασμό σε άλλον δεν αρκεί από μόνο του για να χαρακτηριστεί ως φορολογητέο εισόδημα. Αυτό που εξετάζεται είναι ο σκοπός της συναλλαγής και η φύση των χρημάτων που αλλάζουν χέρια.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση δύο φίλων που γευματίζουν μαζί και ο ένας αναλαμβάνει να πληρώσει τον συνολικό λογαριασμό των 70 ευρώ. Εάν ο δεύτερος τού στείλει στη συνέχεια τα 35 ευρώ που του αναλογούν, η μεταφορά αφορά την κάλυψη κοινών εξόδων και όχι την απόκτηση εισοδήματος από τον παραλήπτη.

Σε ανάλογες περιπτώσεις, η αιτιολογία της συναλλαγής μπορεί να αποσαφηνίζει τον λόγο της πληρωμής. Διατυπώσεις όπως «συμμετοχή σε κοινά έξοδα», «επιστροφή χρημάτων για γεύμα» ή «διαμοιρασμός λογαριασμού» αποτυπώνουν τον πραγματικό χαρακτήρα της μεταφοράς, εφόσον ανταποκρίνονται στα πραγματικά περιστατικά.

Η σαφής περιγραφή της συναλλαγής, σε συνδυασμό με τη διατήρηση των σχετικών αποδεικτικών στοιχείων, μπορεί να διευκολύνει την αιτιολόγησή της σε περίπτωση που ζητηθούν διευκρινίσεις.

Χαρτζιλίκι και οικονομική ενίσχυση παιδιών: Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς

Συχνό φαινόμενο αποτελούν οι μεταφορές χρημάτων από γονείς προς τα παιδιά τους, ιδιαίτερα όταν εκείνα σπουδάζουν σε διαφορετική πόλη ή έχουν αυξημένες καθημερινές ανάγκες. Τα ποσά αυτά μπορεί να καλύπτουν το ενοίκιο, τη διατροφή, τους λογαριασμούς, τις μετακινήσεις και γενικότερα τα έξοδα διαβίωσης.

Για παράδειγμα, ένας γονέας μπορεί να καταθέτει κάθε μήνα 300, 500 ή ακόμη και 800 ευρώ στον λογαριασμό του παιδιού του, προκειμένου να το υποστηρίζει οικονομικά κατά τη διάρκεια των σπουδών του. Η τακτική επανάληψη των μεταφορών δεν σημαίνει από μόνη της ότι τα χρήματα αποτελούν εισόδημα από επαγγελματική δραστηριότητα.

Ωστόσο, χρειάζεται να διακρίνεται η κάλυψη των καθημερινών αναγκών από τις περιπτώσεις χρηματικών δωρεών ή γονικών παροχών, για τις οποίες προβλέπονται συγκεκριμένοι φορολογικοί κανόνες.

Σύμφωνα με την ΕΡΤ, για χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές προς πρόσωπα της Α΄ κατηγορίας συγγένειας, στην οποία περιλαμβάνονται τα παιδιά, ισχύει αφορολόγητο όριο έως 800.000 ευρώ, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις και με την τήρηση της απαιτούμενης διαδικασίας. Επομένως, η φορολογική αντιμετώπιση δεν καθορίζεται αποκλειστικά από το ύψος του ποσού ή από την περιγραφή «χαρτζιλίκι», αλλά και από την πραγματική φύση της παροχής και τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιείται.

Ποιες μεταφορές χρημάτων μπορεί να χρειάζονται έλεγχο

Δεν υπάρχει ένα ενιαίο χρηματικό όριο, όπως τα 1.000 ή τα 3.000 ευρώ, πάνω από το οποίο κάθε συναλλαγή μέσω IRIS χαρακτηρίζεται αυτομάτως ύποπτη ή φορολογητέα. Η αξιολόγηση κάθε περίπτωσης εξαρτάται από τα πραγματικά δεδομένα, την αιτία της μεταφοράς, τη συχνότητα των συναλλαγών, τη σχέση μεταξύ αποστολέα και παραλήπτη, καθώς και τα διαθέσιμα στοιχεία που δικαιολογούν την κίνηση των χρημάτων.

Διαφορετική είναι, για παράδειγμα, μια μεμονωμένη μεταφορά που αφορά την επιστροφή χρημάτων για κοινές δαπάνες και διαφορετική η συστηματική είσπραξη ποσών ως αντάλλαγμα για την παροχή υπηρεσιών ή την πώληση προϊόντων.

Στη δεύτερη περίπτωση, οι εισπράξεις ενδέχεται να συνδέονται με επαγγελματική ή άλλη οικονομική δραστηριότητα και πρέπει να αντιμετωπίζονται σύμφωνα με το φορολογικό πλαίσιο που διέπει τη συγκεκριμένη δραστηριότητα. Το γεγονός ότι η πληρωμή πραγματοποιείται μέσω IRIS, αντί με μετρητά ή με άλλο ηλεκτρονικό μέσο, δεν μεταβάλλει από μόνο του τις φορολογικές υποχρεώσεις.

Μεταφορές μεταξύ αδελφών και συγγενών: Γιατί έχει σημασία η αιτία

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στις χρηματικές μεταφορές μεταξύ αδελφών ή άλλων συγγενικών προσώπων, κυρίως όταν αφορούν μεγαλύτερα ποσά. Η συγγένεια μεταξύ των εμπλεκομένων δεν εξασφαλίζει αυτομάτως απαλλαγή από κάθε φορολογική υποχρέωση.

Εάν ένας αδελφός μεταφέρει χρήματα στον άλλο, θα πρέπει να είναι σαφές εάν πρόκειται για εξόφληση προηγούμενης οφειλής, κάλυψη κοινών δαπανών ή χρηματική δωρεά. Η διάκριση αυτή έχει σημασία, καθώς οι δωρεές μεταξύ αδελφών δεν αντιμετωπίζονται φορολογικά με τον ίδιο τρόπο όπως οι γονικές παροχές προς παιδιά.

Ακόμη μεγαλύτερη σημασία αποκτά η τεκμηρίωση όταν στη διαδικασία μεσολαβεί τρίτο πρόσωπο. Για παράδειγμα, εάν ένας αδελφός στείλει χρήματα στη μητέρα του και εκείνη τα μεταφέρει στη συνέχεια στον άλλο αδελφό, θα πρέπει να μπορεί να προσδιοριστεί ο πραγματικός σκοπός της συναλλαγής και να αποσαφηνιστεί η διαδρομή των χρημάτων.

Η εμπλοκή ενός ενδιάμεσου προσώπου δεν αλλάζει αυτομάτως τη φορολογική φύση της μεταφοράς. Για τον λόγο αυτό, η αιτία κάθε κίνησης και η σχέση μεταξύ των εμπλεκομένων παραμένουν βασικά στοιχεία για την ορθή αξιολόγηση της συναλλαγής.

IRIS: Πώς να αποφεύγονται προβλήματα με την εφορία

Η ορθή χρήση της υπηρεσίας IRIS προϋποθέτει, πέρα από την ευκολία και την ταχύτητα των συναλλαγών, και την κατάλληλη τεκμηρίωση των χρηματικών μεταφορών. Η αιτιολογία κάθε πληρωμής είναι χρήσιμο να περιγράφει με ακρίβεια τον πραγματικό λόγο για τον οποίο πραγματοποιείται, χωρίς γενικές ή παραπλανητικές αναφορές.

Για μικρές μεταφορές που σχετίζονται με κοινά έξοδα, η σαφής περιγραφή της συναλλαγής μπορεί να βοηθήσει στην αποσαφήνιση του σκοπού της. Αντίστοιχα, για μεγαλύτερα ποσά, οικονομικές ενισχύσεις, δωρεές ή γονικές παροχές, είναι σημαντικό να εξετάζονται οι ισχύουσες φορολογικές διατάξεις και οι υποχρεώσεις δήλωσης που ενδεχομένως προκύπτουν.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι δεν φορολογείται αυτομάτως κάθε μεταφορά χρημάτων μέσω IRIS. Η φορολογική της αντιμετώπιση εξαρτάται από την πραγματική αιτία της, τη φύση των χρημάτων και τις προϋποθέσεις που προβλέπει η νομοθεσία. Η σωστή αιτιολογία, η διατήρηση των αποδεικτικών στοιχείων και η έγκαιρη ενημέρωση για τις ισχύουσες υποχρεώσεις αποτελούν τα βασικά εργαλεία για την αποφυγή παρερμηνειών και φορολογικών προβλημάτων.