Η εξαφάνιση των θαλάσσιων πάγων από τις ακτές της Ανατολικής Γροιλανδίας ανοίγει τον δρόμο για την είσοδο χιλιάδων γιγάντιων φαλαινών σε περιοχές που μέχρι πριν από λίγα χρόνια ήταν απροσπέλαστες.
Μια πολυετής επιστημονική έρευνα κατέγραψε εκατοντάδες από τα μεγαλύτερα θαλάσσια θηλαστικά του πλανήτη, όπως πτεροφάλαινες, ρυγχοφάλαινες και καμπουροφάλαινες, να τρέφονται στα πλέον ελεύθερα από πάγο νερά κατά μήκος των ακτών της Ανατολικής Γροιλανδίας.
Οι επιστήμονες κάνουν λόγο για μια μεγάλη οικολογική αλλαγή στην περιοχή, καθώς η κλιματική αλλαγή και η άνοδος της θερμοκρασίας των θαλασσών μεταμορφώνουν ριζικά το αρκτικό οικοσύστημα.
Από το μηδέν στις 150 εμφανίσεις
Η αλλαγή αποτυπώνεται εντυπωσιακά στα στοιχεία για τις καμπουροφάλαινες.
Μέχρι το 2006, οι ερευνητικές αποστολές στην περιοχή δεν είχαν καταγράψει ούτε μία εμφάνιση καμπουροφάλαινας. Το 2007 παρατηρήθηκαν επτά, ενώ το 2024 οι καταγραφές από ερευνητικά πλοία έφτασαν τις 150.
Οι επιστήμονες συνδύασαν αεροπορικές παρατηρήσεις, δεδομένα από δορυφορικούς πομπούς που τοποθετήθηκαν σε 15 φάλαινες, καθώς και μαρτυρίες κυνηγών Ινουίτ, προκειμένου να δημιουργήσουν μια ολοκληρωμένη εικόνα των αλλαγών.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τους, το καλοκαίρι του 2024 στη Θάλασσα της Γροιλανδίας βρέθηκαν περίπου 4.000 καμπουροφάλαινες, 6.000 πτεροφάλαινες και 6.000 φάλαινες μινκ.
Ένα καλοκαιρινό «γλέντι» τροφής
Οι φάλαινες φαίνεται ότι εκμεταλλεύονται τις νέες συνθήκες, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας και η απουσία πάγου επιτρέπουν την είσοδό τους σε περιοχές όπου δεν μπορούσαν να φτάσουν στο παρελθόν.
Παράλληλα, ψάρια και άλλοι οργανισμοί που αποτελούν τροφή για τις φάλαινες μετακινούνται προς τα θερμότερα πλέον νερά της Ανατολικής Γροιλανδίας.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι τα τρία είδη φαλαινών καταναλώνουν συνολικά τουλάχιστον 800.000 τόνους ψαριών και κριλ στη διάρκεια μιας θερινής περιόδου διατροφής.
Ο επικεφαλής της έρευνας, καθηγητής Μαντς Πέτερ Χάιντε-Γιόργκενσεν του Ινστιτούτου Φυσικών Πόρων της Γροιλανδίας, χαρακτήρισε τις εξελίξεις μία από τις πιο ριζικές αλλαγές που παρατηρούνται σήμερα σε ολόκληρη την υποαρκτική ζώνη.
Κάποιες φάλαινες κερδίζουν, άλλες χάνουν
Η αλλαγή, ωστόσο, δεν είναι θετική για όλα τα είδη.
Ενώ οι μεγάλες φάλαινες φαίνεται να προσαρμόζονται και πιθανώς να επωφελούνται από τις νέες συνθήκες, άλλα αρκτικά θηλαστικά βλέπουν τον βιότοπό τους να συρρικνώνεται.
Ναρβάλ και μπελούγκες αναγκάζονται πλέον να μοιράζονται τις περιοχές τους με τα νεοεισερχόμενα είδη ή ακόμη και να εκτοπίζονται από αυτά.
Οι ερευνητές δεν μπορούν ακόμη να πουν με βεβαιότητα αν η αύξηση των παρατηρήσεων σημαίνει ότι οι πληθυσμοί των συγκεκριμένων φαλαινών αυξάνονται συνολικά ή αν απλώς μετακινούνται από άλλες περιοχές.
Το βέβαιο, πάντως, είναι ότι η κλιματική αλλαγή αναδιαμορφώνει με ταχύτητα τον θαλάσσιο χάρτη της Αρκτικής: για ορισμένα είδη δημιουργεί νέες ευκαιρίες, ενώ για άλλα σημαίνει απώλεια του φυσικού τους περιβάλλοντος.
