Πριν αντιμετωπίσουν τις πανδημίες του αύριο, οι επιστήμονες επιχειρούν να χαρτογραφήσουν τους ιούς που κυκλοφορούν ήδη στον κόσμο. Ένα διεθνές ερευνητικό πρόγραμμα, στο οποίο συμμετέχει η Ιατρική Σχολή John A. Burns του Πανεπιστημίου της Χαβάης, δημιούργησε τον μεγαλύτερο μέχρι σήμερα παγκόσμιο χάρτη ιών RNA από αστικά και περιαστικά περιβάλλοντα. Τα δεδομένα αυτά θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους επιστήμονες να εντοπίζουν νωρίτερα ασυνήθιστη δραστηριότητα ιών και να βελτιώσουν την επιτήρηση κατά τη διάρκεια μελλοντικών επιδημιών.
Η ομάδα εντόπισε περίπου 60 ιούς που, σύμφωνα με υπολογιστικά μοντέλα, θα μπορούσαν να μολύνουν ανθρώπους, καθώς και 47 που ενδέχεται να προσβάλλουν άλλα ζώα. Παράλληλα, οι ερευνητές εντόπισαν 166 ιούς που φαίνεται να αλληλεπιδρούν με ανθεκτικά στα αντιβιοτικά βακτήρια, γνωστά ως παθογόνα ESKAPE.
«Η μελέτη αυτή δείχνει ότι μπορούμε να πραγματοποιούμε επιτήρηση των ιών», δήλωσε ο Τζόσουα Μπέρκχαρτ, επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Κυτταρικής και Μοριακής Βιολογίας της JABSOM. «Δεν νομίζω ότι μπορούμε να προβλέψουμε την επόμενη πανδημία, όμως μια τέτοια έρευνα, εάν πραγματοποιείται συστηματικότερα, θα μπορούσε να μας βοηθήσει να προετοιμαστούμε καλύτερα για την επόμενη πανδημία».
Ένα ευρύ φάσμα πρακτικών εφαρμογών
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Nature Communications», εντόπισε περισσότερες από 55.000 αλληλουχίες ιών RNA, οι οποίες συλλέχθηκαν από χώμα, ιζήματα και άλλα περιβαλλοντικά δείγματα από σχεδόν 100 πόλεις σε 30 χώρες. Περίπου το 80% αυτών των ιών δεν είχε καταγραφεί ποτέ στο παρελθόν.
Αν και ο αριθμός αυτός μπορεί να προκαλεί ανησυχία, ο Μπέρκχαρτ υποστηρίζει ότι τα ευρήματα θα πρέπει να αντιμετωπιστούν περισσότερο ως ευκαιρία παρά ως λόγος ανησυχίας.
«Δεν πιστεύω ότι τα αποτελέσματα της μελέτης δείχνουν αυξημένο κίνδυνο», δήλωσε. «Στην πραγματικότητα, θεωρώ ότι το μήνυμα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό».
«Ανοίγει μια πόρτα», πρόσθεσε. «Τα παθογόνα ESKAPE αποτελούν βασικό κίνδυνο και αυτοί οι ιοί θα μπορούσαν να ανοίξουν νέους δρόμους για την ανάπτυξη καινούργιων αντιβακτηριακών παραγόντων».
Στο επίκεντρο το έδαφος και τα ιζήματα
Η μελέτη έδειξε επίσης ότι περίπου οι μισοί από τους ιούς RNA φαίνεται να προσβάλλουν βακτήρια, αμφισβητώντας την εδώ και χρόνια αντίληψη ότι οι ιοί RNA μολύνουν κυρίως ζώα.
«Το έδαφος και τα ιζήματα παρουσίασαν εξαιρετικά υψηλή ποικιλότητα ιών», δήλωσε ο Μπέρκχαρτ. «Γνωρίζουμε ήδη ότι τα νερά των πλημμυρών και τα νερά απορροής ενέχουν πολλούς κινδύνους. Νομίζω ότι η μελέτη αυτή υπογραμμίζει την ανάγκη να μελετήσουμε ακόμη περισσότερο αυτές τις πηγές», τόνισε.
Αν και συλλέχθηκαν δείγματα από τη Χαβάη στο πλαίσιο σχετικής έρευνας, δεν συμπεριλήφθηκαν στη συγκεκριμένη μελέτη. Ο Μπέρκχαρτ ελπίζει ότι μελλοντικές μελέτες θα διευρύνουν την περιβαλλοντική επιτήρηση σε ολόκληρο το αρχιπέλαγος.
