Τα μικροπλαστικά βρίσκονται πλέον σχεδόν παντού: στους ωκεανούς, στο πόσιμο νερό, στις τροφικές συσκευασίες, ακόμη και στο ανθρώπινο σώμα. Το μεγάλο ερώτημα παραμένει: «τι σημαίνει αυτή η έκθεση για την υγεία;».

Νέα μελέτη από το Texas A&M College of Veterinary Medicine and Biomedical Sciences στρέφει την προσοχή σε ένα από τα πιο συνηθισμένα πλαστικά στον κόσμο: το πολυαιθυλένιο. Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο Science Advances, δείχνουν ότι μπορεί να συμβάλει σε αλλοιώσεις που σχετίζονται με τη λιπώδη νόσο του ήπατος και να επιδεινώνει την εικόνα όταν συνδυάζεται με διατροφή πλούσια σε λιπαρά, φρουκτόζη και χοληστερόλη.

Το πλαστικό της καθημερινότητας

Το πολυαιθυλένιο χρησιμοποιείται ευρέως σε συσκευασίες τροφίμων, πλαστικές μεμβράνες, δοχεία αποθήκευσης και επενδύσεις ποτηριών. Παρότι αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής πλαστικού, έχει μελετηθεί λιγότερο από άλλους τύπους ως προς την επίδρασή του στο ήπαρ, σύμφωνα με τον Δρ. Adi Joshi, αναπληρωτή καθηγητή στο Τμήμα Κτηνιατρικής Φυσιολογίας και Φαρμακολογίας του VMBS.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ερευνητική ομάδα εξέτασε αν η έκθεση στο πολυαιθυλένιο μπορεί να συμβάλει στη λιπώδη νόσο του ήπατος, μια πάθηση κατά την οποία συσσωρεύεται υπερβολικό λίπος στα ηπατικά κύτταρα.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι αύξησε δείκτες που σχετίζονται με τη νόσο. Η επίδραση φάνηκε πιο έντονη όταν συνδυάστηκε με διατροφή δυτικού τύπου, πλούσια σε λιπαρά, φρουκτόζη και χοληστερόλη.

«Όσοι ακολουθούν μια πιο δυτικού τύπου διατροφή, με τρόφιμα όπως μπιφτέκια και αναψυκτικά, μπορεί να έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν λιπώδη νόσο του ήπατος εάν εκτίθενται – ταυτόχρονα – σε πολυαιθυλένιο», σημείωσε ο Δρ. Joshi.

Πώς εντοπίστηκε η βλάβη

Για να κατανοήσουν καλύτερα τι συμβαίνει στο ήπαρ, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν χωρική μεταγραφωμική (spatial transcriptomics), μια τεχνολογία που επιτρέπει τη μελέτη της γονιδιακής δραστηριότητας μέσα στον ιστό, διατηρώντας την ακριβή θέση των κυττάρων.

Με αυτή τη μέθοδο, ανίχνευσαν συγκεκριμένες περιοχέςηπατικής βλάβης και παρατήρησαν ότι το πολυαιθυλένιο ενεργοποιεί την PPAR-άλφα, μια πρωτεΐνη που συμμετέχει στη ρύθμιση του μεταβολισμού των λιπών στο ήπαρ. Παράλληλα, εντόπισαν και το γονίδιο ANXA2, που σχετίζεται με την επιδιόρθωση των ιστών, ως πιθανό παράγοντα στη διαδικασία.

Η χαρτογράφηση αυτών των οδών, σύμφωνα με τους ερευνητές, μπορεί να βοηθήσει όχι μόνο στην κατανόηση της βλάβης, αλλά και στον σχεδιασμό μελλοντικών θεραπευτικών στρατηγικών.

Τι μένει να απαντηθεί

Η μελέτη δεν «ρίχνει αυλαία» στο θέμα των μικροπλαστικών και της υγείας του ήπατος. Αντίθετα, ανοίγει νέα ερωτήματα. Η ομάδα σχεδιάζει να εξετάσει αν το πολυαιθυλένιο μπορεί να διαδραματίζει κάποιο ρόλο και σε πιο προχωρημένα στάδια της νόσου, όπως η ηπατική ίνωση, αλλά και αν η παρέμβαση στην οδό PPAR-άλφα μπορεί να περιορίσει τις επιβλαβείς επιδράσεις.

Βέβαια, όλα τα παραπάνω δεν οδηγούν στο συμπέρασμα ότι ένα συγκεκριμένο προϊόν ή μια μεμονωμένη έκθεση οδηγεί σε ηπατική νόσο. Δείχνουν, όμως, ότι η καθημερινή επαφή με μικροπλαστικά αξίζει να μελετηθεί πιο συστηματικά, ειδικά όταν συνυπάρχει με διατροφή που ήδη επιβαρύνει τον μεταβολισμό.