Mε τη στεγαστική κρίση να λαμβάνει ολοένα και μεγαλύτερες διαστάσεις και τις τιμές των ακινήτων να ανεβαίνουν, η κυβέρνηση σχεδιάζει ένα νέο πακέτο παρεμβάσεων με δύο κεντρικούς άξονες: τη δημιουργία ενός νέου προγράμματος παροχής χαμηλότοκων δανείων και την ενεργοποίηση του διευρυμένου προγράμματος «Ανακαινίζω», που έχει ως στόχο το άνοιγμα ενός σημαντικού αριθμού από τα 794.000 ακίνητα τα οποία είναι σήμερα κλειστά.

Της ΣΙΣΣΥΣ ΣΤΑΥΡΟΠΙΕΡΡΑΚΟΥ – ΠΗΓΗ: Realnews

Πρόκειται για δύο συμπληρωματικά εργαλεία με το πρώτο να ενισχύει την πρόσβαση των νοικοκυριών σε χρηματοδότηση για αγορά πρώτης κατοικίας και το δεύτερο να φιλοδοξεί να αυξήσει την προσφορά διαθέσιμων κατοικιών. Ομως το στοίχημα για την επιτυχή υλοποίησή τους θα εξαρτηθεί από το αν θα καταφέρουν να αντιμετωπίσουν την πραγματική ανισορροπία της αγοράς: τη μεγάλη ζήτηση απέναντι σε περιορισμένο και πολύ ακριβό απόθεμα κατοικιών.

Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης άφησε ανοιχτό παράθυρο για ένα νέο στεγαστικό πρόγραμμα που μπορεί να λειτουργήσει ως συνέχεια των προηγούμενων προγραμμάτων «Σπίτι μου 1 και 2» τα οποία, παρά τη μεγάλη ζήτηση, ανέδειξαν σοβαρές αδυναμίες στην εφαρμογή τους. Το βασικό πρόβλημα ήταν η δυσκολία εξεύρεσης κατάλληλων ακινήτων που να πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια και τις προϋποθέσεις. Πολλοί υποψήφιοι αγοραστές έλαβαν προέγκριση δανείου, αλλά δεν κατάφεραν τελικά να ολοκληρώσουν την αγορά, είτε επειδή δεν υπήρχαν διαθέσιμα ακίνητα στην τιμή που όριζε το πρόγραμμα είτε επειδή οι κατοικίες δεν κάλυπταν τις προϋποθέσεις παλαιότητας, επιφάνειας και αξίας.

Από τα προηγούμενα προγράμματα εκτιμάται ότι θα παραμείνουν αδιάθετα σημαντικά ποσά. Στο «Σπίτι μου 1» δεν απορροφήθηκαν περίπου 50 εκατ. ευρώ, ενώ στο «Σπίτι μου 2» υπολογίζεται ότι μπορεί να μείνουν εκτός τελικής αξιοποίησης κονδύλια κοντά στα 300 εκατ. ευρώ.

Σενάρια

Σύμφωνα με τα σενάρια που εξετάζονται, το νέο πρόγραμμα θα αφορά τη χορήγηση χαμηλότοκων στεγαστικών δανείων σε άτομα και οικογένειες ηλικίας 25 έως 50 ετών, με σκοπό την απόκτηση πρώτης κατοικίας. Η διαδικασία αναμένεται να πραγματοποιείται μέσω των τραπεζών, στις οποίες θα υποβάλλουν αίτηση οι ενδιαφερόμενοι. Τα εισοδηματικά κριτήρια εκτιμάται ότι θα ακολουθήσουν τη λογική των προηγούμενων προγραμμάτων , με ανώτατα όρια που διαφοροποιούνται ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση.

Για τους άγαμους, το ετήσιο εισόδημα αναμένεται να κυμαίνεται έως τα 25.000 ευρώ, με κατώτατο όριο τα 10.000 ευρώ. Για τα ζευγάρια, το ανώτατο εισοδηματικό όριο μπορεί να φτάνει τα 35.000 ευρώ, ενώ προβλέπεται προσαύξηση για τα παιδιά. Για τις μονογονεϊκές οικογένειες, το πλαφόν μπορεί να φτάνει τα 39.000 ευρώ, επίσης με πρόσθετη ενίσχυση ανάλογα με τον αριθμό των τέκνων. Ως προς τα ακίνητα, το βασικό σενάριο προβλέπει κατοικίες αξίας έως 250.000 ευρώ, επιφάνειας έως 150 τετραγωνικών μέτρων και με έτος κατασκευής έως το τέλος του 2007.

Το ύψος της χρηματοδότησης μπορεί να φτάνει ή και να ξεπερνά τα 190.000 ευρώ, καλύπτοντας έως και το 90% της συμβολαιογραφικής αξίας του ακινήτου. Το υπόλοιπο ποσό θα πρέπει να καλύπτεται από ιδίους πόρους του αγοραστή, ενώ η διάρκεια αποπληρωμής μπορεί να κυμαίνεται από τρία έως 30 έτη. Η χρηματοδοτική βάση του νέου προγράμματος αναμένεται να διαφοροποιηθεί, καθώς το Ταμείο Ανάκαμψης ολοκληρώνεται και δεν θα μπορεί να αποτελέσει την ίδια βασική πηγή πόρων. Στο τραπέζι βρίσκονται εναλλακτικές λύσεις, όπως η αξιοποίηση δημοσιονομικού χώρου ή πόρων που διαχειρίζεται η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα.

Ανακούφιση

Ως κρίσιμο ζήτημα παραμένει αν η ενίσχυση της ζήτησης μπορεί να οδηγήσει σε πραγματική ανακούφιση των νοικοκυριών από το υψηλό κόστος της στέγης. Αν δεν αυξηθεί το διαθέσιμο απόθεμα προσιτών κατοικιών, ένα νέο πρόγραμμα δανειοδότησης ενδέχεται να διευκολύνει ορισμένους αγοραστές, αλλά να μην επηρεάσει ουσιαστικά τις τιμές. Αντίθετα, υπάρχει ο κίνδυνος η πρόσθετη χρηματοδοτική δυνατότητα να ενισχύσει περαιτέρω τη ζήτηση σε μια αγορά όπου η προσφορά παραμένει περιορισμένη.

Σε αυτό ακριβώς το σημείο έρχεται το νέο μεγάλο πρόγραμμα «Ανακαινίζω», το οποίο αναμένεται να ανακοινωθεί τις επόμενες ημέρες με στόχο όχι μόνο τη στήριξη των ιδιοκτητών, αλλά και την αύξηση των κατοικιών που μπορούν να επιστρέψουν στην αγορά. Το νέο πρόγραμμα θα έχει συνολικό προϋπολογισμό 500 εκατ. ευρώ και θα υλοποιηθεί σε δύο φάσεις. Η πρώτη θα αφορά τον έλεγχο επιλεξιμότητας των ακινήτων, ενώ στη συνέχεια θα ανοίξει η διαδικασία υποβολής αιτήσεων. Η αρχική στόχευση αφορά κλειστές κατοικίες, ώστε να ενταχθούν ξανά στην αγορά ενοικίων, ενώ σε δεύτερο στάδιο θα ακολουθήσει δράση για ιδιοκατοικούμενα ακίνητα.

Το βασικό χαρακτηριστικό του νέου «Ανακαινίζω» είναι η σημαντική αύξηση της επιδότησης. Το ανώτατο ύψος επιλέξιμων δαπανών μπορεί να φτάσει έως τα 36.000 ευρώ ανά ακίνητο, με όριο τα 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο και μέγιστη επιφάνεια τα 120 τετραγωνικά. Το ποσοστό επιδότησης αναμένεται να κυμαίνεται από 80% έως 90%, ενώ προβλέπονται πρόσθετες προσαυξήσεις για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, νοικοκυριά με ΑμεΑ, καθώς και για ακίνητα σε νησιωτικές ή ορεινές περιοχές.

Σε αντίθεση με προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης, όπως το «Εξοικονομώ», το νέο «Ανακαινίζω» δίνει μεγαλύτερο βάρος στη συνολική ανακαίνιση των κατοικιών. Το 80% των παρεμβάσεων θα αφορά εργασίες ανακαίνισης και το 20% ενεργειακές παρεμβάσεις. Ετσι, το πρόγραμμα στοχεύει σε πιο ουσιαστικές βελτιώσεις, που μπορούν να καταστήσουν ξανά κατοικήσιμα παλαιά ή εγκαταλελειμμένα διαμερίσματα.

Η νέα πλατφόρμα του «Ανακαινίζω» αναμένεται να ανοίξει στις αρχές Ιουνίου μέσω του gov.gr και oι ενδιαφερόμενοι ιδιοκτήτες θα ξεκινήσουν με τον έλεγχο επιλεξιμότητας. Οσοι πληρούν τα κριτήρια θα μπορούν να υποβάλουν αίτηση τον Σεπτέμβριο.