«Φως» στο καθεστώς φορολόγησης κληρονομιών, δωρεών και γονικών παροχών επιχειρεί να ρίξει η ΑΑΔΕ, μέσα από έναν αναλυτικό οδηγό με τη μορφή ερωτήσεων-απαντήσεων, παρέχοντας χρήσιμες διευκρινίσεις στους φορολογούμενους ώστε να αποφύγουν πρόσθετες επιβαρύνσεις, λάθη ή «παγίδες» που θα τους βάλουν σε περιπέτειες.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις απαλλαγές για πρώτη κατοικία, αλλά και στις γονικές παροχές χρηματικών ποσών έως 800.000 ευρώ προς συγγενείς πρώτου βαθμού, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Ο οδηγός αποσαφηνίζει επίσης πότε επιβάλλεται φόρος σε καταθέσεις, ακίνητα και κινητή περιουσία, καθώς και τον τρόπο εξόφλησης των οφειλών σε δόσεις.

Ποια είναι τα αφορολόγητα ποσά για την απόκτηση πρώτης κατοικίας με κληρονομιά ή γονική παροχή;

Απαλλάσσεται από τον φόρο η αξία κατοικίας μέχρι 200.000 ευρώ για κάθε ανήλικο ή άγαμο και μέχρι 250.000 ευρώ για έγγαμο, η οποία προσαυξάνεται κατά 25.000 ευρώ για καθένα από τα δύο πρώτα τέκνα και κατά 30.000 ευρώ για το τρίτο και καθένα από τα επόμενα ανήλικα τέκνα, των οποίων την επιμέλεια έχει ο δικαιούχος.

Στο ποσό της απαλλαγής περιλαμβάνεται και η αξία μιας θέσης στάθμευσης αυτοκινήτου και ενός αποθηκευτικού χώρου, με επιφάνεια εκάστου έως 20 τ.μ., εφόσον βρίσκονται στο ίδιο ακίνητο και αποκτώνται ταυτόχρονα.

Επίσης, χορηγείται απαλλαγή για οικόπεδο αξίας μέχρι 50.000 ευρώ για κάθε ανήλικο ή άγαμο και μέχρι 100.000 ευρώ για κάθε έγγαμο, προσαυξανόμενη κατά 10.000 ευρώ για καθένα από τα δύο πρώτα τέκνα και κατά 15.000 ευρώ για το τρίτο και καθένα από τα επόμενα τέκνα.

Τα παραπάνω ποσά ισχύουν για την απόκτηση πρώτης κατοικίας με κληρονομιά και με γονική παροχή. Η προσαύξηση ισχύει εφόσον στον κληρονόμο περιέρχεται μόνο μία κατοικία ή μόνο ένα οικόπεδο εξ ολοκλήρου και κατά πλήρη κυριότητα και όχι ποσοστό εξ αδιαιρέτου.

Επίσης, τα αφορολόγητα όρια λόγω γονικής παροχής αφορούν μόνο ενήλικο τέκνο, εφόσον τα ανήλικα δεν τυγχάνουν απαλλαγής στη γονική παροχή.

Προσοχή, δεν ισχύουν απαλλαγές από τον φόρο κληρονομιών, δωρεών-γονικών παροχών για γεωργικές ή κτηνοτροφικές εκτάσεις.

Πώς υπολογίζεται ο φόρος κληρονομιάς;

Οι φορολογούμενοι, ανάλογα με τη συγγενική σχέση με τον κληρονομούμενο, κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες, για καθεμία από τις οποίες ισχύουν διαφορετικές φορολογικές κλίμακες με διαφορετικά αφορολόγητα ποσά και συντελεστές.

Στην Α’ κατηγορία εντάσσονται ο/η σύζυγος, τα τέκνα, οι εγγονοί και οι γονείς του κληρονομουμένου.

Στη Β’ κατηγορία ανήκουν αδέλφια, παππούδες, γιαγιάδες, ανιψιοί, πατριοί και μητριές, τέκνα από προηγούμενο γάμο του συζύγου, γαμπροί, νύφες, πεθεροί και πεθερές.

Στη Γ’ κατηγορία υπάγεται οποιοσδήποτε άλλος εξ αίματος ή εξ αγχιστείας συγγενής του κληρονομουμένου ή του δωρητή.

Οι κλίμακες φορολογίας είναι:

Για την Α’ κατηγορία

* Για αξία κληρονομούμενης περιουσίας έως 150.000 ευρώ: συντελεστής φόρου 0%.
* Για το τμήμα από 150.001 έως 300.000 ευρώ: συντελεστής 1% (συνολικός φόρος 1.500 ευρώ).
* Για το τμήμα από 300.001 έως 600.000 ευρώ: συντελεστής 5% (συνολικός φόρος 16.500 ευρώ).
* Για αξία άνω των 600.001 ευρώ: συντελεστής 10%.

Για τη Β’ κατηγορία

* Έως 30.000 ευρώ: συντελεστής 0%.
* Έως 70.000 ευρώ: συντελεστής 5% (συνολικός φόρος 3.500 ευρώ).
* Έως 200.000 ευρώ: συντελεστής 10% (συνολικός φόρος 23.500 ευρώ).
* Πάνω από 200.001 ευρώ: συντελεστής 20%.

Για τη Γ’ κατηγορία

* Έως 6.000 ευρώ: συντελεστής 0%.
* Έως 66.000 ευρώ: συντελεστής 20% (συνολικός φόρος 13.200 ευρώ).
* Έως 195.000 ευρώ: συντελεστής 30% (συνολικός φόρος 71.700 ευρώ).
* Για αξία άνω των 195.001 ευρώ: συντελεστής 40%.

Υπάρχει απαλλασσόμενο ποσό όταν κληρονόμος είναι σύζυγος ή ανήλικο τέκνο;

Όταν κληρονόμος είναι σύζυγος ή ανήλικο τέκνο του κληρονομουμένου, απαλλάσσεται από τον φόρο κληρονομιάς αξία κληρονομιαίας περιουσίας μέχρι 400.000 ευρώ για κάθε κληρονόμο, με αντίστοιχο περιορισμό των κλιμακίων υπολογισμού του φόρου της Α’ κατηγορίας.

Η απαλλαγή ισχύει και στην περίπτωση που ο κληρονόμος είναι πρόσωπο με το οποίο ο κληρονομούμενος είχε συνάψει σύμφωνο συμβίωσης.

Για τη χορήγηση της απαλλαγής αυτής στον/στη σύζυγο του κληρονομουμένου ισχύει η προϋπόθεση της πενταετούς συμβίωσης, η οποία λύθηκε με τον θάνατό του.

Ποιες είναι οι φορολογικές κλίμακες στις δωρεές – γονικές παροχές;

Οι κλίμακες με τις οποίες υπολογίζεται ο φόρος δωρεάς για δικαιούχους πρόσωπα της Β’ και της Γ’ κατηγορίας είναι οι ίδιες με αυτές που ισχύουν για τη φορολόγηση των κληρονομιών.

Ωστόσο, για τις δωρεές ή τις γονικές παροχές σε πρόσωπα της Α’ κατηγορίας ισχύει αφορολόγητο όριο 800.000 ευρώ και επιβολή φόρου με αυτοτελή συντελεστή 10%, εφόσον η φορολογητέα αξία του περιουσιακού στοιχείου που δωρίζεται ή το οποίο αφορά η γονική παροχή υπερβαίνει τα 800.000 ευρώ.

Η παραπάνω κλίμακα εφαρμόζεται στις δωρεές και γονικές παροχές οποιασδήποτε φύσεως περιουσίας (κινητής και ακίνητης), με δωρεοδόχους τα πρόσωπα της Α’ κατηγορίας (σύζυγος, μέρος συμφώνου συμβίωσης, τέκνα, εγγόνια και γονείς) και στις χρηματικές γονικές παροχές ή χρηματικές δωρεές προς τα ανωτέρω πρόσωπα, εφόσον αυτές διενεργούνται αποδεδειγμένα με μεταφορά χρημάτων μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

Πώς φορολογείται η δωρεά ή η γονική παροχή χρηματικών ποσών;

Η δωρεά ή η γονική παροχή χρηματικών ποσών, πλην αυτών που μεταφέρονται μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, για τα οποία ισχύει αφορολόγητο 800.000 ευρώ για δικαιούχους πρόσωπα της Α’ κατηγορίας, φορολογείται αυτοτελώς με συντελεστή:

* 10% για δωρεοδόχους που υπάγονται στην Α’ κατηγορία,
* 20% για δωρεοδόχους που υπάγονται στη Β’ κατηγορία,
* 40% για δωρεοδόχους που υπάγονται στη Γ’ κατηγορία.

Σε πόσες δόσεις καταβάλλεται ο φόρος κληρονομιών, δωρεών και γονικών παροχών;

Ο φόρος που προκύπτει βάσει αρχικής ή εμπρόθεσμης τροποποιητικής δήλωσης καταβάλλεται σε 12 ίσες διμηνιαίες δόσεις, όχι μικρότερες των 500 ευρώ, πλην της τελευταίας.

Αν ο κληρονόμος, δωρεοδόχος ή τέκνο είναι ανήλικος, ο αριθμός των δόσεων διπλασιάζεται, υπό την προϋπόθεση ότι κάθε δόση δεν θα είναι μικρότερη των 500 ευρώ, πλην της τελευταίας.