Δυσβάσταχτο είναι πλέον το κόστος για τα νοικοκυριά που πασχίζουν για να βγάλουν τον μήνα, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει εκτοξεύσει τις τιμές στα περισσότερα προϊόντα.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το μέσο ελληνικό νοικοκυριό ενδέχεται να έχει δαπανήσει έως και 269,3 ευρώ περισσότερα μέσα στο πρώτο τρίμηνο της κρίσης, μόνο και μόνο για να διατηρήσει το ίδιο επίπεδο κατανάλωσης.
Με βάση διαθέσιμα στοιχεία, το μέσο νοικοκυριό στην Ελλάδα δαπανούσε περίπου 1.725 ευρώ μηνιαίως το 2024. Το 2025, λόγω του ετήσιου πληθωρισμού που διαμορφώθηκε στο 2,8%, το αντίστοιχο κόστος ανέβηκε στα 1.772,3 ευρώ τον μήνα.
Μηνιαίο κόστος στα 2.040 ευρώ
Ωστόσο, μετά την έναρξη της κρίσης στις αρχές Μαρτίου, οι πληθωριστικές πιέσεις εντάθηκαν αισθητά. Ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 3,9% τον Μάρτιο, στο 5,4% τον Απρίλιο, ενώ για τον Μάιο εκτιμάται ότι θα πλησιάσει το 6%. Η σωρευτική αύξηση τιμών για το τρίμηνο υπολογίζεται στο 15,3%, γεγονός που ανεβάζει το μηνιαίο κόστος διαβίωσης περίπου στα 2.041,7 ευρώ.
Πού κατευθύνονται οι περισσότερες δαπάνες
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2024, οι βασικές κατηγορίες δαπανών του μέσου ελληνικού νοικοκυριού είναι:
- Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά: 20,7%
- Στέγαση: 14,4%
- Μεταφορές: 13,3%
- Εστίαση και ξενοδοχεία: 11,4%
- Υγεία: 7,8%
- Ένδυση και υπόδηση: 5%
Η άνοδος των τιμών στην ενέργεια επηρεάζει άμεσα όλες τις παραπάνω κατηγορίες, καθώς η τιμή του πετρελαίου έχει ξεπεράσει τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ το φυσικό αέριο κινείται πάνω από τα 45 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα.
Η Ελλάδα πιο ευάλωτη στις πληθωριστικές πιέσεις
Όπως αναφέρει ο «Ελεύθερος Τύπος» σε σχετικό ρεπορτάζ, η ελληνική οικονομία εμφανίζεται πιο εκτεθειμένη στον πληθωρισμό σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών καταναλωτή στην Ελλάδα έφτασε τον Απρίλιο στο 4,6%, όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση κινήθηκε στο 3%.
Παράλληλα, οι συνέπειες της προηγούμενης κρίσης του 2022 εξακολουθούν να επιβαρύνουν τα νοικοκυριά. Παρότι οι τιμές των καυσίμων αποκλιμακώθηκαν τα προηγούμενα χρόνια, τα τρόφιμα, τα ενοίκια, οι υπηρεσίες κατοικίας και τα ασφάλιστρα υγείας παρέμειναν σε υψηλά επίπεδα, συνεχίζοντας να αυξάνονται έστω και με πιο ήπιους ρυθμούς.
Η νέα ενεργειακή αναταραχή έρχεται να προστεθεί σε αυτή τη σωρευμένη ακρίβεια, προκαλώντας νέες αυξήσεις στο κόστος ζωής.
Απαισιόδοξες οι προβλέψεις των νοικοκυριών
Τα ελληνικά νοικοκυριά εμφανίζονται ιδιαίτερα απαισιόδοξα για την πορεία των τιμών τους επόμενους μήνες. Σε σχετική έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, οι πολίτες στην Ελλάδα εκτιμούν ότι ο πληθωρισμός το επόμενο 12μηνο θα κινηθεί κοντά στο 10%, έναντι 5,2% πριν από την κρίση.
Για την επόμενη τριετία, οι προσδοκίες παραμένουν επίσης αυξημένες, με τους Έλληνες να προβλέπουν μέσο πληθωρισμό 7,4%.
Πιθανές αυξήσεις επιτοκίων από την ΕΚΤ
Η άνοδος του πληθωρισμού αυξάνει και την πιθανότητα νέων παρεμβάσεων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Οι αγορές εκτιμούν ότι η ΕΚΤ μπορεί να προχωρήσει σε έως και τρεις αυξήσεις επιτοκίων, κατά 0,25% κάθε φορά, αρχής γενομένης πιθανότατα από τον Ιούνιο.
Μια τέτοια εξέλιξη θα επηρεάσει άμεσα τα νοικοκυριά με στεγαστικά και άλλα δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου, καθώς οι μηνιαίες δόσεις θα αυξηθούν. Παράλληλα, αναμένεται να δυσκολέψει η πρόσβαση σε νέο δανεισμό τόσο για ιδιώτες όσο και για μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Οι οικονομικές επιπτώσεις της κρίσης, όπως εκτιμούν αναλυτές, δεν περιορίζονται μόνο στο αυξημένο κόστος ζωής αλλά ενδέχεται να οδηγήσουν και σε επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας τους επόμενους μήνες.
