Πώς μπορεί ένα τοπικό προϊόν να αποκτήσει την πιστοποίηση ΠΟΠ; Ποια είναι η διαδικασία, πόσο διαρκεί και ποια είναι η θέση της Θεσσαλίας στον χάρτη των ελληνικών προϊόντων Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης;
Η πιστοποίηση ΠΟΠ (Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης) αποτελεί μια σημαντική ευρωπαϊκή αναγνώριση για προϊόντα που συνδέονται άμεσα με έναν συγκεκριμένο τόπο. Δεν αφορά απλώς την ποιότητα, αλλά την ιδιαίτερη σχέση του προϊόντος με τη γεωγραφική περιοχή, τις πρώτες ύλες και την παραδοσιακή τεχνογνωσία.
Ποιες προϋποθέσεις χρειάζονται για να γίνει ένα προϊόν ΠΟΠ;
Για να αποκτήσει ένα προϊόν την ένδειξη ΠΟΠ, πρέπει:
- Να παράγεται σε συγκεκριμένη και οριοθετημένη γεωγραφική περιοχή.
- Η ποιότητα ή τα χαρακτηριστικά του να συνδέονται με το φυσικό περιβάλλον και την ανθρώπινη τεχνογνωσία της περιοχής.
- Όλα τα στάδια παραγωγής, μεταποίησης και επεξεργασίας να πραγματοποιούνται εντός της συγκεκριμένης περιοχής.
Τα 5 βασικά βήματα της διαδικασίας
- Οργάνωση παραγωγών: Οι ενδιαφερόμενοι παραγωγοί συγκροτούν ομάδα και αποφασίζουν να διεκδικήσουν την πιστοποίηση.
- Σύνταξη φακέλου: Καταγράφονται η ιστορία, η γεωγραφική προέλευση, τα χαρακτηριστικά και η μέθοδος παραγωγής του προϊόντος.
- Υποβολή αίτησης: Ο φάκελος κατατίθεται στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
- Εθνική αξιολόγηση: Ακολουθεί έλεγχος, δημοσιοποίηση και διαδικασία ενστάσεων.
- Ευρωπαϊκή έγκριση: Ο φάκελος διαβιβάζεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την τελική αξιολόγηση και καταχώριση στο ευρωπαϊκό μητρώο.
Πόσος χρόνος χρειάζεται για την έγκριση ΠΟΠ;
Δεν υπάρχει ένας ενιαίος επίσημος μέσος χρόνος για ολόκληρη τη διαδικασία. Η ευρωπαϊκή αξιολόγηση προβλέπεται να ολοκληρώνεται σε έως έξι μήνες, ενώ η συνολική ευρωπαϊκή φάση καταχώρισης εκτιμάται ότι διαρκεί περίπου 18 μήνες. Σε αυτόν τον χρόνο προστίθεται η εθνική διαδικασία. Ελλείψεις στον φάκελο ή ενστάσεις μπορούν να προκαλέσουν καθυστερήσεις.
Πόσα προϊόντα ΠΟΠ έχει η Ελλάδα και πόσα η Θεσσαλία;
Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που δημοσιεύθηκαν το 2024, η Ελλάδα διέθετε 114 καταχωρισμένα προϊόντα ΠΟΠ.
Η Θεσσαλία διαθέτει σημαντικό πλούτο αγροδιατροφικών προϊόντων με Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ), τα οποία αναδεικνύουν την ιδιαίτερη παραγωγική και γαστρονομική ταυτότητα της περιοχής. Σύμφωνα με τον κατάλογο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (Ιανουάριος 2026), στα 11 καταχωρισμένα αγροδιατροφικά προϊόντα ΠΟΠ της περιλαμβάνονται τα Μήλα Ζαγοράς Πηλίου, το Φιρίκι Πηλίου, η Κονσερβολιά Πηλίου Βόλου, η Γραβιέρα Αγράφων, η Φέτα, το Κασέρι, το Μανούρι, το Γαλοτύρι, ο Μπάτζος, καθώς και το Αρνάκι Ελασσόνας και το Κατσικάκι Ελασσόνας. Στα προϊόντα αυτά προστίθενται τρεις ζώνες οίνων ΠΟΠ, η Ραψάνη στη Λάρισα, η Αγχίαλος στη Μαγνησία και ο Μεσενικόλας στην Καρδίτσα, ενισχύοντας περαιτέρω την αναγνωρισιμότητα της θεσσαλικής παραγωγής και τη σύνδεσή της με τον τοπικό τόπο, την παράδοση και την ποιότητα.
Η πιστοποίηση ΠΟΠ δεν αποτελεί μόνο αναγνώριση της τοπικής παραγωγής. Είναι ένα σημαντικό εργαλείο προστασίας της παράδοσης, ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και ανάδειξης της ελληνικής και θεσσαλικής ταυτότητας.
Τα θεσσαλικά προϊόντα που διεκδικούν ευρωπαϊκή αναγνώριση ΠΟΠ και ΠΓΕ – Η πρωτοβουλία της Περιφέρειας Θεσσαλίας
Στην ανάδειξη του γαστρονομικού πλούτου και της ιδιαίτερης παραγωγικής ταυτότητας της Θεσσαλίας επενδύει η Περιφέρεια Θεσσαλίας, προωθώντας τη διαδικασία αναγνώρισης και πιστοποίησης τοπικών προϊόντων ως Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) και Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ).
Το 2024, κατατέθηκαν για να πιστοποιηθούν ως ΠΟΠ-ΠΓΕ τα εξής προϊόντα:
- Αγροτικός Συνεταιρισμός Ορεινά Μήλα Αγιάς: Μήλα Αγιάς.
- Αγροτικός Κτηνοτροφικός Συνεταιρισμός Λιβαδίου – Δολίχης: «Ο Βοσκός», Βοσκοτύρι Λιβαδίου ΠΓΕ.
- Ένωση Οινοποιών και Αποσταγματοποιών Τυρνάβου: Οίνος λικέρ, αφρώδης οίνος ποιότητας, αφρώδης οίνος ποιότητας αρωματικού τύπου, ημιαφρώδης οίνος και οίνος από λιαστά σταφύλια.
- Αγροτικός Συνεταιρισμός Επεξεργασίας και Πωλήσεως Οπωροκηπευτικών Προϊόντων Τυρνάβου: Αχλάδι Κρυστάλλι Τυρνάβου.
- Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση Συλλογικής και Κοινωνικής Ωφέλειας «Οξυγόνο των Αγράφων»: Οίνος «ΠΟΠ Πλαγιές Αγράφων».
- Αγροτικός Συνεταιρισμός Παραγωγής, Εμπορίας, Μεταποίησης Φρούτων και Καστάνων Μελιβοίας «Αθανάτη»: Κάστανο Μελιβοίας ΠΟΠ.
- Αγροτικός Συνεταιρισμός Παραγωγής, Εμπορίας Ροδάκινων, Βερίκοκων και Βάμβακος Καλοχωρίου: Αμύγδαλο Τεμπών ΠΓΕ.
- Αγροτικός Συνεταιρισμός Παραγωγής και Εμπορίας Αγροτικών Προϊόντων Πλατυκάμπου: Εντόπιο σκόρδο Πλατυκάμπου ΠΟΠ.
- Νέος Αγροτικός Συνεταιρισμός Αμπελακίων: Κάστανο Αμπελακίων ΠΟΠ.
- Αγροτικός Συνεταιρισμός Πυργετού: Ακτινίδιο Δέλτα Πηνειού ΠΓΕ.
- Αγροτικός Συνεταιρισμός Ζαγοράς Πηλίου: Κάστανα Πηλίου ΠΟΠ.
- Αγροτικός Συνεταιρισμός Επαρχίας Φαρσάλων «Ο Ενιπέας»: Ρεβίθια Αμοργός Φαρσάλων.
Στη συνέχεια στη σχετική λίστα προστέθηκαν, ο τόνος Αλοννήσου, το τσάι Ολύμπου και το αγουρέλαιο Πτελεού.
Σε πιο πρώιμο στάδιο βρίσκονται το Βαμβάκι Θεσσαλίας, το Μαρκάτι (γιαούρτι), ο Χαλβάς Φαρσάλων, οι Χυλοπίτες Θεσσαλίας και η Σκοπελίτικη Τυρόπιτα.
Η πρωτοβουλία της Περιφέρειας Θεσσαλίας στοχεύει στην προστασία της τοπικής παραγωγής, στη διατήρηση της γαστρονομικής παράδοσης και στη δημιουργία νέων ευκαιριών για τους παραγωγούς. Η απόκτηση ευρωπαϊκών πιστοποιήσεων ΠΟΠ και ΠΓΕ μπορεί να αποτελέσει σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, ανοίγοντας νέους δρόμους στις ελληνικές και διεθνείς αγορές. Παράλληλα, αναδεικνύει τη μοναδικότητα της θεσσαλικής γης, των ανθρώπων της και των προϊόντων της.
Στόχος της Περιφέρειας Θεσσαλίας είναι η ανάδειξη της ιδιαίτερης ποιότητας και της μοναδικής ταυτότητας των τοπικών προϊόντων, η προστασία της αυθεντικότητάς τους και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς τους στις ελληνικές και διεθνείς αγορές.
Η ευρωπαϊκή αναγνώριση μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο εξωστρέφειας, προσφέροντας νέες προοπτικές στους παραγωγούς και προστιθέμενη αξία στον πρωτογενή τομέα και την οικονομία της Θεσσαλίας.
Θοδωρής Σταμούλης, thessaliaeconomy.gr
