Στο τραπέζι νομοθετική παρέμβαση για κρατουμένους που έχουν καταδικαστεί για πλημμελήματα – Ποιες προϋποθέσεις θα πρέπει να πληρούν, ποιες κατηγορίες εξαιρούνται και τι προβλέπεται για τους αλλοδαπούς κρατουμένους.

Αντιμέτωπο με τον ολοένα αυξανόμενο αριθμό κρατουμένων βρίσκεται το σωφρονιστικό σύστημα της χώρας, με την κυβέρνηση να επεξεργάζεται νέα νομοθετική ρύθμιση για την αποσυμφόρηση των φυλακών. Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκεται η δυνατότητα αποφυλάκισης συγκεκριμένων κατηγοριών κρατουμένων, οι οποίοι θα μπορούν να εκτίσουν το υπόλοιπο της ποινής τους στην κατοικία τους, υπό καθεστώς ηλεκτρονικής επιτήρησης.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της «Καθημερινής», η νέα διάταξη αναμένεται να τεθεί το επόμενο διάστημα σε δημόσια διαβούλευση και θα αφορά, μεταξύ άλλων, καταδικασμένους για πλημμελήματα που έχουν ήδη εκτίσει πραγματικά το ένα πέμπτο της ποινής τους μέχρι την ημερομηνία δημοσίευσης του νόμου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Η πρόβλεψη αυτή σημαίνει ότι οι δικαιούχοι θα μπορούν, εφόσον πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να αποχωρούν από τα σωφρονιστικά καταστήματα και να εκτίουν το υπόλοιπο της ποινής τους εκτός φυλακής, φορώντας ηλεκτρονικό «βραχιολάκι».

Ποιοι θα μπορούν να υπαχθούν στη ρύθμιση

Η προωθούμενη παρέμβαση δεν θα αφορά το σύνολο των κρατουμένων, αλλά συγκεκριμένες κατηγορίες καταδικασθέντων για πλημμελήματα.

Βασική προϋπόθεση θα είναι να έχει εκτιθεί πραγματικά το 1/5 της επιβληθείσας ποινής έως την ημέρα δημοσίευσης της διάταξης στο ΦΕΚ. Στον υπολογισμό αυτό δεν θα προσμετρώνται οι ευεργετικές ημέρες που ενδεχομένως έχουν αποκτηθεί μέσω της εργασίας των κρατουμένων.

Παράλληλα, σύμφωνα με τις πληροφορίες του δημοσιεύματος, θα προβλέπονται και πρόσθετοι όροι, όπως η παραμονή στη φυλακή για ένα ελάχιστο χρονικό διάστημα και η απουσία πειθαρχικών παραπτωμάτων.

Ειδικές εξαιρέσεις αναμένεται να ισχύσουν για συγκεκριμένες κατηγορίες αδικημάτων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται τα αδικήματα ενδοοικογενειακής βίας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός ότι η ρύθμιση φαίνεται να έχει χαρακτηριστικά «νόμου μιας ημέρας». Αυτό σημαίνει ότι δικαίωμα υπαγωγής θα έχουν όσοι έχουν συμπληρώσει το απαιτούμενο ένα πέμπτο της ποινής τους μέχρι την ημερομηνία δημοσίευσης του νόμου. Όσοι συμπληρώσουν το συγκεκριμένο χρονικό όριο την επόμενη ημέρα δεν θα μπορούν να επωφεληθούν από τη συγκεκριμένη πρόβλεψη.

Τι προβλέπεται για τους αλλοδαπούς κρατουμένους

Ένα ακόμη σκέλος της υπό επεξεργασία ρύθμισης αφορά τους αλλοδαπούς κρατουμένους και τη δυνατότητα αποφυλάκισής τους υπό τον όρο της απομάκρυνσής τους από την ελληνική επικράτεια.

Ειδικότερα, εξετάζεται η δυνατότητα απόλυσης αλλοδαπών που εκτίουν ποινή φυλάκισης ή πρόσκαιρης κάθειρξης, εφόσον έχουν εκτίσει το ένα τρίτο της ποινής τους και αποχωρήσουν από τη χώρα.

Ωστόσο, και σε αυτή την περίπτωση προβλέπονται σημαντικές εξαιρέσεις. Εκτός της συγκεκριμένης δυνατότητας αναμένεται να παραμείνουν όσοι έχουν καταδικαστεί για ανθρωποκτονία, βιασμό ή συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση.

Στο 133,54% η πληρότητα των φυλακών

Η ανάγκη για άμεσες παρεμβάσεις αποτυπώνεται με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο στα στοιχεία για τον πληθυσμό των ελληνικών φυλακών.

Σύμφωνα με τα δεδομένα που παρουσιάζει η «Καθημερινή», στις 2 Νοεμβρίου 2026 οι κρατούμενοι ανέρχονταν σε 14.318, όταν η συνολική χωρητικότητα των σωφρονιστικών καταστημάτων της χώρας είναι 10.722 θέσεις.

Η πληρότητα φτάνει έτσι στο 133,54%, με 3.596 περισσότερους ανθρώπους από όσους μπορούν να φιλοξενηθούν βάσει της επίσημης δυναμικότητας.

Μάλιστα, μέσα σε μόλις δύο μήνες, από τον Σεπτέμβριο έως τις αρχές Νοεμβρίου, ο αριθμός των κρατουμένων αυξήθηκε κατά 263 άτομα, εντείνοντας περαιτέρω την πίεση στις ήδη επιβαρυμένες φυλακές.

Η κατάσταση είναι ακόμη πιο δύσκολη σε ορισμένα σωφρονιστικά καταστήματα. Στο Ειδικό Κατάστημα Κράτησης Νέων Βόλου η πληρότητα φτάνει το 225,93%, με 122 κρατουμένους για μόλις 54 διαθέσιμες θέσεις. Αντίστοιχα, στις φυλακές Αυλώνα το ποσοστό ανέρχεται στο 217,97%, ενώ στην Κω διαμορφώνεται στο 205,36%.

Ιδιαίτερα επιβαρυμένη είναι και η εικόνα στον Κορυδαλλό, όπου φιλοξενούνται 2.080 κρατούμενοι, ενώ η προβλεπόμενη χωρητικότητα ανέρχεται σε 1.222 θέσεις.

Στο 146,21% η πληρότητα στις φυλακές Λάρισας

Ιδιαίτερα επιβαρυμένη είναι η κατάσταση και στις φυλακές Λάρισας, όπου η πληρότητα ανέρχεται στο 146,21%, σύμφωνα με τα στοιχεία της 2ας Νοεμβρίου 2026. Το ποσοστό αποτυπώνει την πίεση που δέχεται και το σωφρονιστικό κατάστημα της θεσσαλικής πρωτεύουσας, στο πλαίσιο του γενικότερου προβλήματος υπερπληθυσμού που καταγράφεται στις ελληνικές φυλακές.

Η εικόνα στη Λάρισα εντάσσεται σε μια ευρύτερη κατάσταση ασφυξίας, καθώς σε αρκετά σωφρονιστικά καταστήματα της χώρας ο αριθμός των κρατουμένων υπερβαίνει σημαντικά τις διαθέσιμες θέσεις, ενισχύοντας την ανάγκη για άμεσες παρεμβάσεις αποσυμφόρησης.

Η αύξηση των κρατουμένων και το ζήτημα της ποινικής πολιτικής

Η συνεχής αύξηση του πληθυσμού των φυλακών αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που καλείται να αντιμετωπίσει το σωφρονιστικό σύστημα.

Ενδεικτικό είναι ότι στα τέλη του 2023 οι κρατούμενοι ανέρχονταν σε 10.229, ενώ στο τέλος του 2024 είχαν φτάσει τους 11.461. Στις 31 Δεκεμβρίου 2025 ο αριθμός είχε ανέλθει στους 13.561, καταγράφοντας σημαντική αύξηση μέσα σε διάστημα δύο ετών.

Στην εξέλιξη αυτή έχει συμβάλει, μεταξύ άλλων, και η αλλαγή του πλαισίου για την αναστολή των ποινών με τον νόμο 5090/2024, καθώς περιορίστηκαν οι δυνατότητες αναστολής και διευρύνθηκε η πραγματική έκτιση ποινών φυλάκισης.

Η νέα πρωτοβουλία της κυβέρνησης επιχειρεί να δώσει μια άμεση απάντηση στο πρόβλημα του υπερπληθυσμού, μέσω εναλλακτικών τρόπων έκτισης των ποινών για συγκεκριμένες κατηγορίες κρατουμένων.

Το ζητούμενο, ωστόσο, είναι η αποσυμφόρηση να συνδυαστεί με την ασφάλεια και τη συνεκτικότητα της ποινικής πολιτικής, καθώς η αξιοποίηση εναλλακτικών μέτρων κράτησης ανοίγει εκ νέου τη συζήτηση για τα όρια και τον τρόπο εφαρμογής τους.

Σε κάθε περίπτωση, η νέα διάταξη βρίσκεται ακόμη υπό επεξεργασία και οι τελικοί όροι εφαρμογής της θα αποσαφηνιστούν όταν το σχετικό νομοθετικό κείμενο δοθεί στη δημοσιότητα.