Στη Νέα Υόρκη και την έδρα του ΟΗΕ θα βρίσκεται από τη Δευτέρα 26 Οκτωβρίου ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης ο οποίος θα έχει διμερή συνάντηση με τον γενικό γραμματέα του Οργανισμού, Αντόνιο Γκουτέρες και αναμένεται να θέσει εκ νέου τις ελληνικές ενστάσεις για το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Η ελληνική πλευρά επιθυμεί να χρησιμοποιήσει όλα τα διπλωματικά όπλα που έχει στην κατοχή της και να λειτουργήσει προνοητικά προκειμένου να καταγραφούν οι ενστάσεις της στον ΟΗΕ για την παράνομη συμφωνία Λιβύης – Τουρκίας, πριν την κατάθεση του παράνομου μνημονίου στα Ηνωμένα Έθνη. Βασικό επιχείρημα της Αθήνας για τον ανυπόστατο χαρακτήρα του μνημονίου είναι η ίδια η γεωγραφία καθώς Λιβύη και Τουρκία δεν έχουν γειτονικές ακτές αλλά ενδιάμεσα παρεμβάλλονται ελληνικά νησιά τα οποία δεν λαμβάνονται υπόψη από τις παράνομες βλέψεις της συμφωνίας.

Ήδη ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ έχει ενημερωθεί για την τουρκολιβυκή συμφωνία και για τις ελληνικές διαφωνίες με επιστολή που έστειλε η μόνιμη αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβης Αγλαΐα Μπαλτά. Στην επιστολή υπογραμμίζεται πως το ψευδεπίγραφο τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι άκυρο και ανυπόστατο, αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και δεν δύναται να παραγάγει έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων κρατών.

Παράλληλα η πρέσβης Αγλαΐα Μπαλτά έθεσε το θέμα σε κεκλεισμένων των θυρών διαβουλεύσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπου προεδρεύει η Ελλάδα. Προ ημερών ο Γιώργος Γεραπετρίτης σε συνέντευξη του στο ραδιόφωνο του Mega υποστήριξε ότι η κύρωση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν τη νομική θέση της Ελλάδας ούτε δημιουργεί νέα δεδομένα ως προς την εφαρμογή της συμφωνίας. «Δεν υπάρχει καμία συνέπεια. Το μνημόνιο δεν πρόκειται να εφαρμοστεί, γιατί δεν παράγει έννομα αποτελέσματα», είχε τονίσει ο υπουργός Εξωτερικών.

Ομόθυμη καταδίκη από την Ε.Ε.

Οι ευρωπαίοι εταίροι της Ελλάδας με μία φωνή επανέλαβαν ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι άκυρο, ανίσχυρο και παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών. «Υπενθυμίζουμε ότι η θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης επί του ζητήματος αυτού διατυπώθηκε με σαφήνεια από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το 2019 και παραμένει αμετάβλητη» τόνισαν σε κοινή δήλωση ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα και η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον Ντερ Λάιεν και ταυτόχρονα επανεπιβεβαίωσαν την αλληλεγγύη τους προς την Ελλάδα και την Κύπρο.

Το θέμα έθεσε και η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας στη συνάντηση που είχε με τον Χακάν Φιντάν στις 21 Οκτωβρίου στις Βρυξέλλες. Η Κάγια Κάλας διεμήνυσε στον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών πως το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει ευθέως τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και επανέλαβε την αμετάβλητη θέση της Ε.Ε. στο θέμα.

Ομόθυμη ήταν η καταδίκη και του ευρωπαϊκού κοινοβουλίου με την πρόεδρο, Ρομπέρτα Μέτσολα να στέλνει μήνυμα στήριξης της Ελλάδας και της Κύπρου. «Εκτιμούμε ιδιαίτερα τη σαφήνεια της κοινής δήλωσης των προέδρων Κόστα και φον ντερ Λάιεν σχετικά με το αποκαλούμενο μνημόνιο και συμμεριζόμαστε τις ανησυχίες που εκφράστηκαν. Η Ελλάδα και η Κύπρος μπορούν να βασίζονται στην αλληλεγγύη μας», είπε η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Η «παραφωνία» του Στέιτ Ντιπάρτμεντ

Η ανακοίνωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ έδειξε την μετατόπιση των Αμερικανών στο θέμα καθώς δεν υπήρξε αναφορά στον παράνομο και προκλητικό χαρακτήρα του τουρκολιβυκού μνημονίου, τον οποίο έχουν διατυπώσει στο παρελθόν οι ΗΠΑ. Αυτή τη φορά υπήρξε «προτροπή» σε Ελλάδας και Τουρκία να προχωρήσουν σε διμερείς επαφές «προκειμένου να αντιμετωπίσουν τυχόν ζητήματα διαφωνίας».

Η αμερικανική «γραμμή» φάνηκε ακόμη πιο ξεκάθαρα στις δηλώσεις του Αμερικανού πρέσβη στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, ο οποίος κάλεσε Αθήνα και Άγκυρα να συντονίσουν την δράση τους για τους ενεργειακούς διαδρόμους και να αφήσουν κατά μέρος τις διαφωνίες.«Το Κατάρ δεν έχει πίσω πόρτα. Πρέπει να περάσει από την μπροστινή πόρτα. Τώρα όλοι χρειάζονται μία δεύτερη πόρτα οπότε θα χτίσουμε αγωγούς από την Συρία μέχρι το Ιράκ, την Τουρκία», είπε ο Τομ Μπάρακ για το κλείσιμο του Ορμούζ.

Και πρόσθεσε: «Αυτό το πράγμα τώρα με την Τουρκία και την Ελλάδα. Η Ελλάδα σίγουρα πρέπει να είναι μέρος αυτού του ενεργειακού διαδρόμου. Αυτό βγαίνει από τη συζήτηση. Η Ελλάδα και η Τουρκία διαφωνούν συνεχώς, κάτι το οποίο είναι γελοίο. Το μόνο που έχουν να κάνουν είναι να συντονιστούν μεταξύ τους και να πουν ‘θα έχουμε δύο ενεργειακούς διαδρόμους και θα βοηθήσουμε η μία (σ.σ. χώρα) την άλλη’».

Οι εξελίξεις άνοιξαν τη συζήτηση για την οριοθέτηση ΑΟΖ με την Αίγυπτο

Η Αίγυπτος δεν βλέπει θετικά την επέκταση της επιρροής της Τουρκίας στην ανατολική Λιβύη και την διατήρηση τουρκικών στρατευμάτων στην Τρίπολη. Έτσι η εξέλιξη της κύρωσης του μνημονίου οδήγησε Αθήνα και Κάιρο να ξεκινήσουν τις διαβουλεύσεις για την επέκταση της συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ, η οποία είχε υπογραφεί στις 6 Αυγούστου 2020 από τον τότε υπουργό Εξωτερικών, Νίκο Δένδια και τον Αιγύπτιο ομόλογό του, Σάμεχ Σούκρι.

Υπενθυμίζεται ότι τότε η Άγκυρα αντέδρασε έντονα και με την έξοδο του Oruc Reis στο ανατολικό Αιγαίο που έφερε στα πρόθυρα του πολέμου Ελλάδας και – Τουρκία και θεωρήθηκε το χειρότερο στρατιωτικό επεισόδιο από την κρίση των Ιμίων το 1996.

Το άνοιγμα Φιντάν στην Αίγυπτο

Η ενόχληση της Τουρκίας για την επέκταση της συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας – Αιγύπτου ήταν έκδηλη στη συνάντηση που είχαν την Παρασκευή στην Κωνσταντινούπολη ο Τούρκος ΥΠΕΞ, Χακάν Φιντάν και ο Αιγύπτιος ομόλογός του, Μπαντρ Αμπντελάτι.

Ο Φιντάν υποστήριξε ότι η Τουρκία συζητά με την Αίγυπτο τη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης που έχει υπογράψει με τη Λιβύη και μπορεί να άρει τις ανησυχίες του Καΐρου. Το περιθώριο συνεννόησης δεν φάνηκε να συμμερίζεται ο Μπαντρ Αμπντελάτι, ο οποίος είπε ότι στη συνάντηση με τον Φιντάν «επανέλαβα την κατηγορηματική απόρριψη της Αιγύπτου όσον αφορά την επικύρωση από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης του Μνημονίου Κατανόησης του 2019 μεταξύ του Φαγιέζ αλ-Σαράζ και της Τουρκίας».

Το πρόγραμμα Γεραπετρίτη στη Νέα Υόρκη

Ο υπουργός Εξωτερικών στις 26 Οκτωβρίου θα προεδρεύσει σε ανοιχτή συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας με θέματα την προστασία των παιδιών κατά τη διάρκεια των ένοπλων συγκρούσεων. Να σημειωθεί ότι η Ελλάδα πέτυχε έπειτα από εντακτικές προσπάθειες προκειμένου να γεφυρωθούν οι διαφωνίες και οι αντιρρήσεις την ομόφωνη υιοθέτηση του ψηφίσματος 2832, το οποίο αποτελεί ένα σημείο αναφοράς στο πλαίσιο για την προστασία των παιδιών κατά τη διάρκεια ένοπλων συγκρούσεων και κατά της εκμετάλλευσής τους μέσω των νέων τεχνολογιών.

Την Τρίτη 27 Οκτωβρίου ο Γιώργος Γεραπετρίτης θα προεδρεύσει σε ανοιχτή συζήτηση στο Συμβούλιο Ασφαλείας για τις γυναίκες, την ειρήνη και την ασφάλεια. Παρών θα είναι και ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ. Αμέσως μετά θα απευθύνει χαιρετισμό σε εκδήλωση με την ίδια θεματική την οποία διοργανώνει η Ελλάδα με την UNESCO και την UN Women.