Με την προθεσμία να πιέζει και χιλιάδες αιτήσεις να παραμένουν ακόμη σε εκκρεμότητα, εξελίσσεται σε αγώνα δρόμου η υποβολή των Ενιαίων Αιτήσεων Ενίσχυσης για το 2026. Η διαδικασία πραγματοποιείται φέτος για πρώτη φορά μέσω της νέας πλατφόρμας myAGRO της ΑΑΔΕ, προκαλώντας έντονη αντιπαράθεση για τις καθυστερήσεις, τα τεχνικά προβλήματα και τις αυξημένες ευθύνες των Κέντρων Υποδοχής Δηλώσεων.

Το θέμα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα στη Θεσσαλία, όπου υπολογίζεται ότι υποβάλλονται περίπου 87.000 δηλώσεις παραγωγών. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες αγροτικές περιφέρειες της χώρας, με χιλιάδες εκμεταλλεύσεις σε βαμβάκι, σιτηρά, καλαμπόκι, μηδική, δενδροκαλλιέργειες και κτηνοτροφία. Η έγκαιρη και ορθή ολοκλήρωση της ΕΑΕ δεν συνδέεται μόνο με τη βασική ενίσχυση, αλλά και με τις συνδεδεμένες ενισχύσεις, τα οικολογικά σχήματα, την εξισωτική αποζημίωση και σειρά αγροτικών προγραμμάτων.

Σε σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στα μέσα Σεπτεμβρίου στη Λάρισα, με τη συμμετοχή εκπροσώπων των ΚΥΔ, γεωτεχνικών, παραγωγών και στελεχών της Περιφέρειας Θεσσαλίας, επισημάνθηκε ότι εκείνη τη χρονική στιγμή είχαν οριστικοποιηθεί πανελλαδικά μόλις 11.830 δηλώσεις. Οι εκπρόσωποι του αγροτικού χώρου απέδωσαν την καθυστέρηση στη λειτουργία της νέας εφαρμογής, υποστηρίζοντας ότι είχαν εντοπιστεί περισσότερα από 100 τεχνικά και διαδικαστικά ζητήματα.

Η εικόνα βελτιώθηκε τις επόμενες ημέρες, παραμένει ωστόσο προβληματική. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, έως τις 25 Σεπτεμβρίου περίπου 315.000 παραγωγοί –σχεδόν ένας στους δύο– δεν είχαν υποβάλει αίτηση ούτε είχαν εξουσιοδοτήσει κάποιο ΚΥΔ ή άλλο πρόσωπο για να ενεργήσει για λογαριασμό τους. Μόλις 26.000 αιτήσεις είχαν ολοκληρωθεί, ενώ άλλες 113.000 βρίσκονταν σε προσωρινή μορφή.

Η τελική προθεσμία παραμένει η 16η Οκτωβρίου, αν και στον αγροτικό χώρο θεωρείται πιθανό να ζητηθεί ή να δοθεί νέα παράταση. Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι οι παραγωγοί που οριστικοποίησαν την αίτησή τους έως τις 25 Σεπτεμβρίου μπορούν να λάβουν προκαταβολή έως τις 31 Οκτωβρίου. Για όσους υποβάλλουν δήλωση από τις 26 Σεπτεμβρίου έως τις 16 Οκτωβρίου, η προκαταβολή μπορεί να καταβληθεί έως τις 30 Νοεμβρίου. Μετά την καταληκτική ημερομηνία, η αίτηση θεωρείται εκπρόθεσμη και κατά κανόνα απαράδεκτη, εκτός περιπτώσεων ανωτέρας βίας ή εξαιρετικών περιστάσεων.

Για τους Θεσσαλούς παραγωγούς, η μεταφορά της προκαταβολής κατά έναν μήνα δεν αποτελεί μικρή υπόθεση. Η βασική ενίσχυση χρησιμοποιείται παραδοσιακά ως κεφάλαιο κίνησης για την αγορά σπόρων, λιπασμάτων, καυσίμων και ζωοτροφών. Σε μια περιοχή που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες των φυσικών καταστροφών, της αύξησης του κόστους παραγωγής και των προβλημάτων στην κτηνοτροφία, οποιαδήποτε καθυστέρηση περιορίζει ακόμη περισσότερο τη διαθέσιμη ρευστότητα.

Το μπέρδεμα με Κτηματολόγιο, ΚΑΕΚ και αγροτεμάχια

Ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα αφορά τις περιπτώσεις στις οποίες η έκταση που καλλιεργεί και ψηφιοποιεί ο παραγωγός δεν συμπίπτει πλήρως με τα στοιχεία του Κτηματολογίου. Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και η ΑΑΔΕ όρισαν τελικά ως ελάχιστο αποδεκτό ποσοστό γεωχωρικής επικάλυψης του αγροτεμαχίου με τον δηλωμένο ΚΑΕΚ το 55%.

Στη ρύθμιση μπορούν να περιληφθούν και περιπτώσεις στις οποίες ο ΚΑΕΚ δεν επαληθεύεται για αποδεκτό λόγο, όπως μια εκκρεμής μεταγραφή μετά από αγορά, δωρεά ή κληρονομιά ή ένα ακίνητο που εμφανίζεται ως «αγνώστου ιδιοκτήτη». Προϋπόθεση είναι η δηλωμένη έκταση να μην εμφανίζεται ταυτόχρονα στην αίτηση άλλου παραγωγού.

Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα αισθητό στον θεσσαλικό κάμπο, όπου υπάρχουν πολλές μικρές ή κατακερματισμένες ιδιοκτησίες, παλαιά μισθωτήρια, κληρονομικές εκκρεμότητες και αγροτεμάχια που στην πράξη καλλιεργούνται με διαφορετικά όρια από εκείνα που αποτυπώνονται στους τίτλους. Η πλατφόρμα χρησιμοποιεί παράλληλα το Ε9, τα ηλεκτρονικά μισθωτήρια, το myDATA και άλλα δημόσια πληροφοριακά συστήματα, με αποτέλεσμα λάθη ή εκκρεμότητες προηγούμενων ετών να εμφανίζονται τώρα συγκεντρωμένα.

Από την πλευρά της, η ΑΑΔΕ αναφέρει ότι αρκετά προβλήματα έχουν ήδη διορθωθεί. Μεταξύ άλλων, αποκαταστάθηκαν σφάλματα που αφορούσαν τον χαρακτηρισμό εκτάσεων ως ορεινών ή μειονεκτικών, τις κληρονομικές περιπτώσεις και την προσωρινή αποθήκευση αγροτεμαχίων με επικάλυψη. Παραμένουν, όμως, επιμέρους τεχνικά ζητήματα και ανάγκη συνεχών διευκρινίσεων.

Αυξημένη ευθύνη για τα ΚΥΔ

Η φετινή χρονιά διαφοροποιείται και ως προς την ευθύνη των ΚΥΔ, των γεωπόνων, γεωτεχνικών και λογιστών που υποβάλλουν αιτήσεις έναντι αμοιβής. Ο εξουσιοδοτημένος σύμβουλος οφείλει πλέον να ελέγχει την πληρότητα και την ορθότητα των δικαιολογητικών και να μην οριστικοποιεί αίτηση όταν διαπιστώνει προφανή ασυμβατότητα.

Η αλλαγή αυτή έχει προκαλέσει επιφυλάξεις στα ΚΥΔ, τα οποία ζητούν σαφή όρια ευθύνης και υποστηρίζουν ότι δεν μπορούν να αναλάβουν την επίλυση χρόνιων ιδιοκτησιακών και κτηματολογικών προβλημάτων. Αντίθετα, πηγές της φορολογικής διοίκησης εκτιμούν ότι η αυστηρότερη διαδικασία είναι αναγκαία για να περιοριστούν οι λανθασμένες ή μη επαρκώς τεκμηριωμένες δηλώσεις.

Το βέβαιο είναι ότι ο χρόνος πιέζει. Η διαδικασία που σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες ξεκινά από τον χειμώνα ή την άνοιξη, στην Ελλάδα άνοιξε στις 4 Αυγούστου και χρειάστηκε διαδοχικές τεχνικές προσαρμογές. Έτσι, παραγωγοί και ΚΥΔ καλούνται τώρα να ολοκληρώσουν μέσα σε λίγες εβδομάδες εκατοντάδες χιλιάδες αιτήσεις, αφήνοντας παράλληλα περιορισμένο χρόνο στη διοίκηση για τους απαραίτητους διασταυρωτικούς, δορυφορικούς και επιτόπιους ελέγχους.

Για τη Θεσσαλία, όπου η ευρωπαϊκή ενίσχυση αποτελεί σημαντικό μέρος του ετήσιου εισοδήματος χιλιάδων γεωργικών και κτηνοτροφικών οικογενειών, το ζητούμενο δεν είναι απλώς να κλείσει εγκαίρως η πλατφόρμα. Είναι να ολοκληρωθούν σωστά οι δηλώσεις, χωρίς να χαθούν δικαιώματα και χωρίς τα προβλήματα της νέας διαδικασίας να μετατραπούν σε νέες καθυστερήσεις στις πληρωμές.