Ένα περίεργο περιστατικό με τέσσερα δέντρα που ξεράθηκαν μέσα σε σχετικά μικρό χρονικό διάστημα καταγράφεται στη Νέα Πολιτεία της Λάρισας, δημιουργώντας ερωτήματα για το εάν πρόκειται για φυσική νέκρωση ή για μία ακόμη περίπτωση ανθρώπινης παρέμβασης.

Τα δέντρα βρίσκονται στην πλατεία Ευάγγελου Αβέρωφ Τοσίτσα, επί της οδού Θεοδωρακοπούλου και μπροστά από το πρώην κατάστημα «Κούπα». Σύμφωνα με την εικόνα που έχει καταγράψει το kosmoslarissa.gr, μετά το κλείσιμο του καταστήματος στα τέλη Ιουλίου τέσσερα από τα δέντρα άρχισαν να εμφανίζουν σημάδια μαρασμού και σταδιακά ξεράθηκαν.

Το γεγονός ότι η νέκρωση εμφανίζεται συγκεντρωμένη σε τέσσερα δέντρα του ίδιου σημείου δημιουργεί εύλογες υποψίες, χωρίς βεβαίως να μπορεί να αποδοθεί σε δολιοφθορά πριν γίνει αυτοψία από τους γεωπόνους της Διεύθυνσης Πρασίνου του Δήμου Λαρισαίων και αποδειχτεί κάτι τέτοιο.

Υπάρχει, άλλωστε, πολύ πρόσφατο προηγούμενο στην πόλη.

Στις αρχές Σεπτεμβρίου, στην οδό Τσιμισκή, στο ύψος της Ιάσονος, εντοπίστηκαν τρία δέντρα ηλικίας άνω των 15 ετών με κατεστραμμένο φύλλωμα και εμφανείς οπές από τρυπάνι στη βάση των κορμών τους. Ο Δήμος Λαρισαίων χαρακτήρισε τότε το περιστατικό εγκληματική ενέργεια και ανακοίνωσε ότι προχωρά σε μηνυτήρια αναφορά κατά αγνώστων.

Πώς μπορεί κάποιος να «σκοτώσει» ένα δέντρο

Η σκόπιμη ξήρανση ενός δέντρου δεν γίνεται πάντοτε με πριόνι ή τσεκούρι. Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες η καταστροφή επιχειρείται πολύ πιο ύπουλα, ώστε αρχικά να μοιάζει με φυσικό μαρασμό.

Μία μέθοδος που έχει καταγραφεί σε περιστατικά βανδαλισμού είναι η δημιουργία οπών στον κορμό ή κοντά στη βάση του δέντρου και η εισαγωγή φυτοτοξικών χημικών ουσιών. Άλλες παρεμβάσεις μπορούν να στοχεύσουν το ριζικό σύστημα ή να διακόψουν τη φυσιολογική κυκλοφορία νερού και θρεπτικών συστατικών.

Το αποτέλεσμα δεν είναι πάντοτε άμεσο. Το δέντρο μπορεί να αρχίσει να παρουσιάζει σταδιακά μαρασμό, απώλεια φυλλώματος και ξήρανση, δίνοντας αρχικά την εντύπωση ότι πάσχει από ασθένεια ή από έλλειψη νερού.

Γι’ αυτό και η διαπίστωση δολιοφθοράς απαιτεί αυτοψία από ειδικούς. Τρύπες στον κορμό, ασυνήθιστες αλλοιώσεις στη βάση, ίχνη ξένων ουσιών ή μια αφύσικα γρήγορη και ταυτόχρονη νέκρωση γειτονικών δέντρων αποτελούν ενδείξεις που μπορούν να διερευνηθούν.

Στην περίπτωση της Νέας Πολιτείας, επομένως, η αυτοψία της υπηρεσίας Πρασίνου θα μπορούσε να δώσει απάντηση στο βασικό ερώτημα: τα τέσσερα δέντρα ξεράθηκαν από φυσικά αίτια ή κάποιος τα βοήθησε να… πεθάνουν;

Ένα δέντρο χρειάζεται χρόνια για να μεγαλώσει και λίγα λεπτά για να καταστραφεί

Η αξία ενός ώριμου αστικού δέντρου είναι πολύ μεγαλύτερη από το κόστος αγοράς ενός νέου δενδρυλλίου.

Τα δέντρα προσφέρουν σκιά, μειώνουν τη θερμική επιβάρυνση του δημόσιου χώρου, συγκρατούν μέρος των ατμοσφαιρικών ρύπων και του νερού της βροχής, αποθηκεύουν άνθρακα, φιλοξενούν αστική πανίδα και βελτιώνουν συνολικά το μικροκλίμα μιας γειτονιάς.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια πόλη όπως η Λάρισα, η οποία τους θερινούς μήνες βρίσκεται συχνά αντιμέτωπη με πολύ υψηλές θερμοκρασίες. Ένα μεγάλο δέντρο που προσφέρει σκιά σε πεζοδρόμιο ή πλατεία δεν αντικαθίσταται λειτουργικά απλώς με τη φύτευση ενός μικρού δενδρυλλίου. Θα χρειαστούν χρόνια μέχρι το νέο δέντρο να προσφέρει αντίστοιχη κόμη και σκίαση.

Η ευρωπαϊκή περιβαλλοντική έρευνα επισημαίνει παράλληλα τη σημασία της μείωσης της έκθεσης των κατοίκων των πόλεων στην ατμοσφαιρική ρύπανση και στη θερμική καταπόνηση, καθώς ο συνδυασμός υψηλών θερμοκρασιών και ρύπανσης επιβαρύνει ιδιαίτερα την ανθρώπινη υγεία.

Δεν είναι απλώς «ένα δέντρο που κόπηκε»

Όταν πρόκειται για δέντρο σε κοινόχρηστο χώρο, η καταστροφή του δεν αποτελεί υπόθεση εκείνου που ενοχλείται από τη σκιά, τα φύλλα, τις ρίζες ή τη θέση του.

Ακόμη και η νόμιμη κοπή δέντρου σε κοινόχρηστο χώρο πόλης προϋποθέτει συγκεκριμένη διοικητική διαδικασία και αιτιολογημένη τεχνική έκθεση αρμόδιου γεωπόνου, δασολόγου ή άλλου γεωτεχνικού επιστήμονα.

Η αυθαίρετη καταστροφή δημοτικού δέντρου μπορεί να ενεργοποιήσει διοικητικές και ποινικές διαδικασίες, ανάλογα με τα πραγματικά περιστατικά, την ιδιοκτησία του δέντρου, τον τρόπο καταστροφής και τη ζημία που προκλήθηκε. Τα ακριβή αδικήματα και οι κυρώσεις κρίνονται σε κάθε περίπτωση από τις αρμόδιες αρχές και δεν υπάρχει μία ενιαία «ποινή για δηλητηρίαση δέντρου».

Το πρόσφατο περιστατικό της Τσιμισκή δείχνει πάντως τη στάση που έχει επιλέξει ο Δήμος Λαρισαίων. Μετά τη διαπίστωση των οπών στους κορμούς, η Διεύθυνση Πρασίνου ξεκίνησε τις προβλεπόμενες διαδικασίες και ο Δήμος ανακοίνωσε μηνυτήρια αναφορά για τον εντοπισμό των υπευθύνων.

«Δεν πρόκειται να επιτρέψουμε σε κανέναν να καταστρέφει μέσα σε λίγα λεπτά αυτό που η πόλη χρειάζεται δεκαετίες για να δημιουργήσει», είχε δηλώσει τότε ο δήμαρχος Λαρισαίων Θανάσης Μαμάκος.

Μετά την Τσιμισκή, τα τέσσερα ξερά δέντρα της Νέας Πολιτείας δημιουργούν ένα ακόμη ερώτημα που αξίζει να διερευνηθεί από τον Δήμο. Γιατί, εάν αποδειχθεί ότι και αυτά δεν ξεράθηκαν από φυσικά αίτια, τότε δεν θα μιλάμε πλέον για ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά για δεύτερη ύποπτη καταστροφή αστικού πρασίνου στη Λάρισα μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Γιώργος Δεληχάς, kosmoslarissa.gr