Οι αλλεργίες συχνά θεωρούνται πρόβλημα που ξεκινά στην παιδική ηλικία. Ωστόσο, μια αλλεργική αντίδραση μπορεί να εμφανιστεί για πρώτη φορά σε οποιαδήποτε ηλικία, ακόμη και απέναντι σε τροφές ή ουσίες με τις οποίες κάποιος ερχόταν επί χρόνια σε επαφή χωρίς κανένα πρόβλημα.

Οι επιστήμονες δεν έχουν εντοπίσει μία μοναδική εξήγηση για τις αλλεργίες που εκδηλώνονται στην ενήλικη ζωή. Η γενετική προδιάθεση έχει σημαντικό ρόλο, αλλά δεν αρκεί πάντοτε. Λοιμώξεις, ορμονικές μεταβολές, φάρμακα, αλλαγές στο μικροβίωμα και νέες περιβαλλοντικές εκθέσεις μπορεί να λειτουργήσουν ως παράγοντες που μεταβάλλουν την αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος, σύμφωνα με δημοσίευμα του BBC.

Πώς δημιουργείται μια αλλεργία

Μια αλλεργία εκδηλώνεται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα αντιμετωπίζει ως απειλή μια ουσία που για τους περισσότερους ανθρώπους είναι αβλαβής, όπως η γύρη, η σκόνη, η μούχλα ή κάποιο τρόφιμο.

Κατά την πρώτη επαφή με το αλλεργιογόνο μπορεί να μην εμφανιστεί καμία αντίδραση. Ο οργανισμός, όμως, είναι δυνατόν να ευαισθητοποιηθεί και να παράγει ειδικά αντισώματα. Σε επόμενη έκθεση μπορεί να ενεργοποιηθεί η απελευθέρωση ουσιών, όπως η ισταμίνη, προκαλώντας φτέρνισμα, καταρροή, κνησμό, εξανθήματα, οίδημα ή δυσκολία στην αναπνοή.

Σύμφωνα με το Johns Hopkins Medicine, μια αλλεργία μπορεί να εμφανιστεί για πρώτη φορά σε οποιαδήποτε ηλικία ή να επανέλθει έπειτα από πολυετή ύφεση. Οι ορμόνες, το στρες, ο καπνός και άλλοι περιβαλλοντικοί ερεθιστικοί παράγοντες ενδέχεται επίσης να επηρεάσουν την εμφάνιση ή τη βαρύτητα των συμπτωμάτων.

Ο ρόλος των ιογενών λοιμώξεων

Μία από τις πιθανές «σκανδάλες» που εξετάζουν οι ερευνητές είναι οι ιογενείς λοιμώξεις. Μελέτη του 2026, την οποία επικαλείται το BBC, συνέδεσε τη λοίμωξη από Covid-19 με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αλλεργικής ρινίτιδας και άσθματος.

Κατά τη διάρκεια μιας έντονης λοίμωξης, το ανοσοποιητικό σύστημα ενεργοποιεί μηχανισμούς φλεγμονής για να αντιμετωπίσει τον ιό. Οι επιστήμονες εξετάζουν το ενδεχόμενο, σε ορισμένους ανθρώπους, αυτή η υπερδραστηριότητα να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός αντιλαμβάνεται άλλες ουσίες που συναντά την ίδια περίοδο.

Ανάλογη συσχέτιση έχει παρατηρηθεί σε παιδιά μετά από λοιμώξεις όπως ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός και ο ρινοϊός. Τα ευρήματα αυτά, ωστόσο, αποτυπώνουν συσχετίσεις και δεν σημαίνουν ότι κάθε ιογενής λοίμωξη θα οδηγήσει στην εμφάνιση αλλεργίας.

Αντιβιοτικά και μικροβίωμα

Το εντερικό μικροβίωμα, δηλαδή το σύνολο των μικροοργανισμών που ζουν στο γαστρεντερικό σύστημα, συμμετέχει στη ρύθμιση της ανοσολογικής λειτουργίας.

Η χρήση αντιβιοτικών έχει συσχετιστεί σε μελέτες με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αλλεργιών σε μεταγενέστερο χρόνο. Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι τα αντιβιοτικά μπορούν να διαταράξουν την ισορροπία του μικροβιώματος.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι μια τέτοια διαταραχή μπορεί, υπό ορισμένες συνθήκες, να προκαλέσει «σύγχυση» στο ανοσοποιητικό, οδηγώντας το να κατατάξει αβλαβείς ουσίες μεταξύ εκείνων που πρέπει να εξουδετερωθούν. Ωστόσο, η σχέση μικροβιώματος και αλλεργιών παραμένει σύνθετη και δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως.

Εγκυμοσύνη και ορμονικές αλλαγές

Η εγκυμοσύνη επιφέρει σημαντικές ορμονικές και ανοσολογικές μεταβολές. Περίπου μία στις τρεις γυναίκες με προϋπάρχουσες περιβαλλοντικές αλλεργίες διαπιστώνει επιδείνωση των συμπτωμάτων μετά τη σύλληψη, σύμφωνα με ειδικούς που επικαλείται το BBC.

Παράλληλα, ορισμένες γυναίκες εμφανίζουν για πρώτη φορά στη διάρκεια της εγκυμοσύνης φτέρνισμα, ρινική συμφόρηση και καταρροή. Πρόκειται για τη λεγόμενη ρινίτιδα της κύησης, η οποία μπορεί να μοιάζει με αλλεργία, χωρίς να οφείλεται πάντοτε σε αλλεργικό μηχανισμό.

Όταν ένα τσίμπημα προκαλεί αλλεργία στο κόκκινο κρέας

Μια από τις πιο ασυνήθιστες περιπτώσεις επίκτητης αλλεργίας είναι το σύνδρομο alpha-gal. Πρόκειται για δυνητικά σοβαρή αλλεργία που μπορεί να εμφανιστεί μετά από τσίμπημα συγκεκριμένων ειδών τσιμπουριών.

Το alpha-gal είναι ένα μόριο που υπάρχει στα περισσότερα θηλαστικά, όχι όμως στον άνθρωπο. Ένα τσιμπούρι μπορεί να το μεταφέρει μέσω του σάλιου του στο ανθρώπινο αίμα και να προκαλέσει ανοσολογική ευαισθητοποίηση. Στη συνέχεια, το άτομο ενδέχεται να εμφανίσει αντίδραση μετά την κατανάλωση κόκκινου κρέατος ή την έκθεση σε άλλα προϊόντα ζωικής προέλευσης.

Τα αμερικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων επισημαίνουν ότι το σύνδρομο μπορεί να είναι απειλητικό για τη ζωή, αλλά δεν εκδηλώνεται σε όλους όσοι έχουν δεχθεί τσίμπημα από τσιμπούρι.

Πότε χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση

Νέα ή επαναλαμβανόμενα συμπτώματα μετά την κατανάλωση ενός τροφίμου, τη λήψη φαρμάκου ή την έκθεση σε περιβαλλοντικό παράγοντα χρειάζονται αξιολόγηση από αλλεργιολόγο. Η διάγνωση δεν βασίζεται μόνο σε μία εξέταση, αλλά στον συνδυασμό του ιατρικού ιστορικού, των συμπτωμάτων και, όπου απαιτείται, ειδικών δερματικών ή αιματολογικών εξετάσεων.

Η ξαφνική δυσκολία στην αναπνοή, το πρήξιμο της γλώσσας ή του λαιμού, η έντονη ζάλη και η απώλεια των αισθήσεων μπορεί να αποτελούν ενδείξεις αναφυλαξίας και απαιτούν άμεση επείγουσα ιατρική βοήθεια.

Το βασικό μήνυμα των ειδικών είναι ότι η προηγούμενη ανοχή σε μια ουσία δεν αποκλείει την εμφάνιση αλλεργίας στο μέλλον. Το ανοσοποιητικό σύστημα μεταβάλλεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής και, υπό την επίδραση διαφορετικών παραγόντων, μπορεί να αρχίσει να αντιμετωπίζει ως επικίνδυνο κάτι που μέχρι τότε θεωρούσε αβλαβές.