Η εθνική πρωτοβουλία για τη μείωση των τιμών στα βασικά αγαθά διευρύνεται, ενώ κυβέρνηση και αγορά εκφράζουν τη βεβαιότητα ότι η αποκλιμάκωση των τιμών θα συνεχιστεί και τους επόμενους μήνες.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑΠΕ-ΜΠΕ, στην πρωτοβουλία έχουν ήδη ενταχθεί 686 κωδικοί επώνυμων προϊόντων από 55 εταιρείες, καθώς και 130 κωδικοί σχολικών ειδών και 100 προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας (PL). Το επόμενο διάστημα εκτιμάται ότι θα προστεθούν και νέες επιχειρήσεις και κωδικοί προϊόντων.

Στο μεταξύ, υπενθυμίζεται ότι αποκλιμάκωση παρουσίασαν οι τιμές στα ράφια των μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ τον Ιούλιο, καθώς ο σχετικός δείκτης του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ) κατέγραψε ετήσια μείωση 0,47% σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2025. Πρόκειται για την πρώτη αρνητική ετήσια μεταβολή μετά από επτά διαδοχικούς μήνες ανατιμήσεων και τη χαμηλότερη καταγραφή από τον Δεκέμβριο του 2024. Σε μηνιαία βάση, οι τιμές υποχώρησαν κατά 0,77% έναντι του Ιουνίου.

Σύμφωνα με κύκλους του υπουργείου Ανάπτυξης, η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει ότι η κοινή προσπάθεια κυβέρνησης, βιομηχανίας και οργανωμένου λιανεμπορίου για τη συγκράτηση και τη σταδιακή μείωση των τιμών στα βασικά αγαθά αποδίδει.

Η πρωτοβουλία ξεκίνησε στα τέλη Ιουνίου, μετά από σύσκεψη υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου. Ακολούθησε νέα σύσκεψη υπό τον υπουργό Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκο με εκπροσώπους της βιομηχανίας τροφίμων, των προμηθευτών και του οργανωμένου λιανεμπορίου, κατά την οποία συμφωνήθηκε το πλαίσιο των παρεμβάσεων.

Από τις 31 Αυγούστου τίθενται σε εφαρμογή οι συμφωνημένες μειώσεις τιμών στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας, με την εθελοντική συμμετοχή των αλυσίδων σούπερ μάρκετ και της βιομηχανίας τροφίμων.

Προσδοκίες για νέες μειώσεις τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο

Κυβέρνηση και εκπρόσωποι της αγοράς εμφανίζονται βέβαιοι ότι η αποκλιμάκωση των τιμών θα συνεχιστεί και τους επόμενους μήνες, με νέες μειώσεις σε τρόφιμα και καταναλωτικά αγαθά τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο.

Μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο γενικός διευθυντής της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ), Απόστολος Πεταλάς, σημείωσε: «Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα δεδομένα, στην πρωτοβουλία μείωσης τιμών θα συμμετάσχουν συνολικά 60 με 65 βιομηχανίες και μεγάλες εταιρείες τροφίμων και καταναλωτικών προϊόντων» και συμπλήρωσε ότι «η έκπτωση θα κυμανθεί μεταξύ 6% και 7% κατά μέσο όρο και θα αφορά 1.000 με 1.100 βασικούς κωδικούς επώνυμων προϊόντων».

Κληθείς να σχολιάσει τον αρνητικό πληθωρισμό στα σούπερ μάρκετ τον Ιούλιο, ο ίδιος ανέφερε: «Είναι η πρώτη φορά, μετά από πολλούς μήνες, που συνολικά οι κατηγορίες τροφίμων και καταναλωτικών ειδών στα σούπερ μάρκετ είχαν πτωτική πορεία. Δηλαδή, ο μέσος όρος τον Ιούλιο ήταν -0,47%, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ. Αναμένουμε ότι η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού τροφίμων θα συνεχιστεί μέχρι τον Οκτώβριο».

Αναλύοντας τους λόγους που οδήγησαν στην αποκλιμάκωση των τιμών στα ράφια των μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ τον Ιούλιο, ο κ. Πεταλάς υπογράμμισε ότι ο πληθωρισμός τροφίμων τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, όσο και στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και του ΙΕΛΚΑ, καταγράφει πτωτική πορεία από την αρχή του έτους. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό οφείλεται σε τρεις παράγοντες.

Ο πρώτος έχει να κάνει με το γεγονός ότι, παρά τις γεωπολιτικές εξελίξεις που ξεκίνησαν τον Φεβρουάριο με την εκτίναξη της τιμής της ενέργειας, επηρεάζοντας σημαντικά τη λειτουργία της βιομηχανίας τροφίμων και του λιανεμπορίου, δεν έγιναν μέχρι τώρα ανατιμήσεις στα τρόφιμα.

«Η βιομηχανία και το λιανεμπόριο δεν βιάζονται. Θέλουν να έχουν καθαρότερο ορίζοντα πριν κάνουν κάποια ανατίμηση. Θα την κάνουν μόνο όταν η προοπτική είναι αναμφισβήτητα αναγκαία. Η εφοδιαστική αλυσίδα γνωρίζει πολύ καλά ότι η ανατίμηση σημαίνει αυτομάτως πτώση της κατανάλωσης και αυτό δεν το θέλει κανείς. Δεν κερδίζει κάποιος από την ανατίμηση των προϊόντων. Μπορεί να πωλούνται μερικές ποσότητες σε μεγαλύτερη τιμή, αλλά αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας», ανέφερε ο κ. Πεταλάς.

Ο δεύτερος αφορά το γεγονός ότι υπήρξαν κατηγορίες προϊόντων, όπως το μοσχαρίσιο κρέας, ο καφές και το κακάο, που επηρέασαν αρνητικά τον πληθωρισμό τροφίμων διεθνώς αλλά και στην Ελλάδα τους προηγούμενους 24 μήνες. Παράλληλα, έντονα κλιματικά φαινόμενα επηρέασαν αρνητικά τις κατηγορίες των φρούτων και των λαχανικών.

«Πλέον μειώσεις τιμών καταγράφονται σε φρούτα και λαχανικά λόγω των καλών καιρικών συνθηκών, αλλά και στο νωπό κρέας, λόγω της ομαλοποίησης των τιμών παραγωγών και εισαγωγών, με αποτέλεσμα οι κατηγορίες τροφίμων που ανέβασαν τον πληθωρισμό το προηγούμενο διάστημα τώρα να τον κατεβάζουν σιγά σιγά», υποστήριξε ο γενικός διευθυντής της ΕΣΕ.

Ένας επιπλέον παράγοντας που έπαιξε ιδιαίτερο ρόλο στην Ελλάδα, κυρίως τον Ιούλιο, ήταν η συμφωνία μεταξύ της βιομηχανίας, της εφοδιαστικής αλυσίδας και της κυβέρνησης, περί τα τέλη Ιουνίου, να μην υπάρξουν ανατιμήσεις σε τρόφιμα και καταναλωτικά προϊόντα για τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο.

«Όπως δείχνουν τα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ, η συμφωνία τηρήθηκε. Υπήρξε συγκράτηση των βιομηχανιών τροφίμων και καταναλωτικών προϊόντων, με αποτέλεσμα να γίνουν μειώσεις σε αρκετές κατηγορίες», υπογράμμισε.

Την ίδια στιγμή, προβληματισμός επικρατεί για το γεγονός ότι οι γεωπολιτικές εξελίξεις συνεχίζουν να χαρακτηρίζονται από μεγάλη αβεβαιότητα, ενώ το ενεργειακό κόστος απειλεί τη λειτουργία πολλών επιχειρήσεων.

Σύμφωνα με τον κ. Πεταλά, το λειτουργικό κόστος όλης της εφοδιαστικής αλυσίδας και ιδιαίτερα του λιανεμπορίου έχει αυξηθεί σημαντικά.

«Τα κόστη των αλυσίδων αλλά και της βιομηχανίας, λόγω της ενέργειας, πιέζονται, ενώ οι ανατιμήσεις στα υλικά συσκευασίας των προϊόντων που παράγονται από πρώτη ύλη πετρελαίου είναι μεγάλες. Εάν δεν εκτονωθούν αυτά τα φαινόμενα, εκτιμάται ότι μετά τον Οκτώβριο τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ελλάδα θα δούμε νέες ανατιμήσεις στις τιμές των προϊόντων», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Κριτική στο πλαφόν περιθωρίου κέρδους

Εστιάζοντας στο μέτρο του πλαφόν περιθωρίου κέρδους, ο κ. Πεταλάς επανέλαβε ότι το συγκεκριμένο νομοθέτημα δεν ευνόησε τον ανταγωνισμό, τις επιχειρήσεις και τις επενδύσεις, ενώ έβλαψε περισσότερο τον καταναλωτή.

«Έκανε την αγορά να μην λειτουργεί φυσιολογικά. Συγκεκριμένα, όποτε μπορούσε να μειώσει τις τιμές δεν τις μείωνε, γιατί υπήρχε πάντα ο φόβος του “κλειδώματος”, λόγω του μεικτού περιθωρίου. Ο νόμος αυτός καταργήθηκε στις 30 Ιουνίου και υπήρχαν “σειρήνες” που έλεγαν ότι τον Ιούλιο, χωρίς την ισχύ του νόμου, θα δούμε τον πληθωρισμό στα σούπερ μάρκετ να ανεβαίνει. Αλλά τελικά είναι για πρώτη φορά αρνητικός», επεσήμανε ο κ. Πεταλάς.

Και συμπλήρωσε: «Η παρεμβατικότητα στην αγορά δεν είναι ο τρόπος και ο λόγος να επηρεάσεις τον πληθωρισμό τροφίμων. Άλλωστε, σε καμία χώρα της Ευρώπης δεν συνέβαινε κάτι αντίστοιχο. Αυτό είναι ένα αποδεικτικό στοιχείο του ότι η αγορά δουλεύει υγιώς μόνο μέσω του ανταγωνισμού και, βέβαια, εφόσον οι συνθήκες το επιτρέπουν γεωπολιτικά».