Το καλοκαίρι του 2026 αναμένεται να σημειώσει νέο ρεκόρ θερμοκρασίας λόγω μιας εξαιρετικά ισχυρής και επίμονης ατμοσφαιρικής διαμόρφωσης.

Μετά το προηγούμενο καύσωνα που έπληξε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, ειδικοί στο Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας (CNR) της Ιταλίας παρακολουθούν στενά την εξέλιξη των μετεωρολογικών μοντέλων, τα οποία υποδεικνύουν την επικείμενη άφιξη ενός υποτροπικού συστήματος υψηλής πίεσης έτοιμου να σφραγίσει την ατμόσφαιρα πάνω από τη χερσόνησο. Αυτή δεν θα είναι η συνηθισμένη φευγαλέα καλοκαιρινή κορύφωση, αλλά μάλλον ένα πραγματικό θερμικό τείχος ικανό να παραλύσει τα ευρωπαϊκά καιρικά πρότυπα για αρκετές συνεχόμενες ημέρες.

Η ατμοσφαιρική παγίδα εξηγείται από επιστήμονες του CNR

Η καιρική κατάσταση στη Δυτική Ευρώπη αναμένεται να αλλάξει ριζικά μέσα σε λίγες ώρες. Σύμφωνα με μια λεπτομερή ανάλυση που δημοσίευσαν οι ειδικοί του CNR, « ένα νέο, έντονο κύμα καύσωνα πρόκειται να πλήξει την Ιταλία και τη Δυτική Ευρώπη. Από τη Δευτέρα, μια περιοχή χαμηλής πίεσης δυτικά της Ιβηρικής Χερσονήσου θα προσελκύσει ζεστό αέρα της ερήμου, ο οποίος θα ενισχύσει τον αντικυκλώνα που υπάρχει πάνω από την Ιταλία εδώ και εβδομάδες.

Ταυτόχρονα, μια άλλη περιοχή χαμηλής πίεσης θα εδραιωθεί μεταξύ της Ανατολικής Ευρώπης και της Μαύρης Θάλασσας, δημιουργώντας αυτό που οι μετεωρολόγοι ονομάζουν «διαμόρφωση Ωμέγα». Αυτή τη φορά, η καρδιά του αντικυκλώνα θα κινηθεί ανατολικότερα, επηρεάζοντας ολόκληρη την Ιταλία.

Ο μηχανισμός του θόλου και η επίδραση των κυμάτων στην ήπειρο

Για να κατανοήσουν πλήρως τα φυσικά αίτια αυτού του φαινομένου, οι ερευνητές του CNR παρουσιάζουν τη θερμική δυναμική που αναπτύσσεται σε μεγάλα υψόμετρα: «Ένας αντικυκλώνας λειτουργεί σαν ένας μεγάλος θόλος που παγιδεύει ζεστό αέρα. Αυτός ο αέρας βυθίζεται προς το έδαφος, συμπιέζεται και θερμαίνεται ακόμη περισσότερο. Ταυτόχρονα, η υψηλή πίεση εμποδίζει τον σχηματισμό νεφών και εμποδίζει την άφιξη ψυχρότερων ρευμάτων, όπως αυτά από τον Ατλαντικό. Το αποτέλεσμα: καθαρός ουρανός και σταθερά αυξανόμενες θερμοκρασίες».

Η επιμονή αυτών των βαρικών δομών αντιπροσωπεύει την πιο ανησυχητική πτυχή για την εποχική σταθερότητα. Οι επιστήμονες του CNR διευκρινίζουν τη φύση αυτής της δυναμικής, που συνδέεται με συγκεκριμένες ημισφαιρικές ταλαντώσεις: «Ένας αντικυκλώνας είναι ισχυρότερος όσο θερμότερος είναι ο αέρας που τον τροφοδοτεί , ειδικά σε «μεσαία» υψόμετρα, δηλαδή μεταξύ 4.000 και 6.000 μέτρων. Όταν ο θερμός αέρας από τα υποτροπικά κινείται προς τα βόρεια, προς την κεντρική Ευρώπη, ο αντικυκλώνας έχει μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και μπορεί να διαρκέσει για εβδομάδες.

Για να συμβεί αυτό, απαιτείται ένας συγκεκριμένος συνδυασμός: ένα σύστημα χαμηλής πίεσης τοποθετημένο στη δυτική πλευρά του αντικυκλώνα, το οποίο, περιστρεφόμενο αριστερόστροφα (όπως συμβαίνει στο ημισφαίριό μας), «ρουφά» θερμό αέρα από την αφρικανική έρημο και τον ωθεί προς την Ευρώπη. Το σύστημα συμπεριφέρεται σαν κύμα: όταν η κορυφή υψηλής πίεσης εδραιώνεται, μια άλλη δίνη χαμηλής πίεσης μπορεί να σχηματιστεί στην αντίθετη πλευρά του κύματος, μπλοκάροντας τον αντικυκλώνα και αναγκάζοντάς τον να παραμείνει ακίνητος στις ίδιες περιοχές για μεγάλο χρονικό διάστημα».

Η κλιματική αλλαγή ωθεί την ακραία ζέστη προς τα βόρεια

Ιστορικά δεδομένα υπογραμμίζουν μια ξεχωριστή εξέλιξη των ατμοσφαιρικών μπλοκ, τα οποία παρουσιάζουν αυξανόμενη αντίσταση σε σύγκριση με το παρελθόν. Οι ειδικοί του CNR υπογραμμίζουν την άμεση συσχέτιση με την υπερθέρμανση του πλανήτη: «Αυτή η «διαμόρφωση ωμέγα» δεν είναι από μόνη της ένα εξαιρετικό φαινόμενο, αλλά η κλιματική αλλαγή ενισχύει την αντικυκλωνική της συνιστώσα: η κορυφή υψηλής πίεσης κινείται όλο και πιο βόρεια, φέρνοντας θερμότητα στη βόρεια Γαλλία, την Αγγλία, ακόμη και στη Σκανδιναβία. Επιπλέον, οι εμπλεκόμενες αέριες μάζες είναι ολοένα και θερμότερες, και αυτό μεταφράζεται σε ολοένα και υψηλότερες θερμοκρασίες εδάφους. Για τόσο καιρό σχηματίζονται εκτεταμένα κύματα καύσωνα σε όλη την ήπειρο. Για να αποδυναμωθούν αυτά τα αντικυκλωνικά μπλοκ, χρειάζονται ψυχρά ρεύματα και δίνες που είναι αρκετά ισχυρά ώστε να διαπεράσουν τον θόλο υψηλής πίεσης, φέρνοντας βροχή και πτώση της θερμοκρασίας. Αλλά όσο θερμότερη είναι η ατμόσφαιρα, τόσο πιο αδύναμο εξασθενεί αυτό το «ψυχρό αντίστοιχο», καθιστώντας όλο και πιο δύσκολο να διασπαστεί το μπλοκ».

Κορύφωση της ζέστης την Κυριακή, επιστρέφουν τα μελτέμια από Δευτέρα – Πρόγνωση από την Όλγα Παπαβγούλη

Στην Ελλάδα ο καιρός βελτιώνεται τις επόμενες ημέρες, με λίγες μόνο τοπικές μπόρες, κυρίως στα ορεινά, ενώ το Σαββατοκύριακο θα κυλήσει σε άκρως καλοκαιρινό σκηνικό, με κορύφωση της θερμοκρασίας την Κυριακή. Θα ακολουθήσει μικρή, πρόσκαιρη πτώση της θερμοκρασίας τη Δευτέρα και την Τρίτη, λόγω της ενίσχυσης των βοριάδων, ενώ από την Τετάρτη η θερμοκρασία θα αρχίσει και πάλι να ανεβαίνει.

Πάντως, μέχρι και τα τέλη της ερχόμενης εβδομάδας δεν διαφαίνεται οργανωμένο κύμα καύσωνα για τη χώρα μας. Θα υπάρξουν ημέρες όπου στις πιο ευάλωτες στη ζέστη περιοχές ο υδράργυρος θα φτάνει τοπικά τους 38-39°C, χωρίς όμως να πρόκειται για παρατεταμένο επεισόδιο. Στη συνέχεια θα παρακολουθήσουμε αν θα επαληθευτεί η τάση για θερμότερες συνθήκες στο τρίτο δεκαήμερο του Ιουλίου.

Προς το παρόν, τα μελτέμια και η μεσημβρινή αστάθεια συνεχίζουν να καθορίζουν τον καιρό στην Ελλάδα, ενώ το ενδιαφέρον στρέφεται στο κατά πόσο το θερμό κύμα της δυτικής Μεσογείου θα κινηθεί ανατολικότερα προς τα τέλη της ερχόμενης εβδομάδας.

Σάββατο – Καλοκαιρινός καιρός με λίγες μπόρες στα ορεινά

Η ημέρα θα κυλήσει με αρκετή ηλιοφάνεια, ενώ από το μεσημέρι θα εκδηλωθούν λίγες τοπικές μπόρες στα ορεινά της Πίνδου και της Πελοποννήσου.

Οι άνεμοι θα είναι γενικά ασθενείς έως μέτριοι, ενώ στο ανατολικό και νοτιοανατολικό Αιγαίο θα φτάνουν τα 6-7 μποφόρ.

Η θερμοκρασία θα σημειώσει μικρή άνοδο, φτάνοντας τους 34-36°C, ενώ σε τμήματα της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας τοπικά τους 37°C.

Κυριακή – Η θερμότερη ημέρα στα ανατολικά

Αρχικά θα επικρατήσει αίθριος καιρός, ενώ από το απόγευμα η αστάθεια θα ενισχυθεί στα βόρεια ορεινά, με τοπικές καταιγίδες κυρίως στην ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη.

Η θερμοκρασία θα σημειώσει περαιτέρω άνοδο, φτάνοντας τους 37-38°C σε πεδινές περιοχές της Μακεδονίας, της Θεσσαλίας, της Ανατολικής Στερεάς και της Ανατολικής Πελοποννήσου, ενώ στη Θεσσαλία δεν αποκλείεται να αγγίξει τους 39°C.

Οι άνεμοι θα διατηρηθούν έως 6-7 μποφόρ στο ανατολικό και νοτιοανατολικό Αιγαίο.

Δευτέρα – Ενίσχυση των βοριάδων και μικρή πτώση της θερμοκρασίας
Οι βοριάδες θα ενισχυθούν αισθητά, προκαλώντας μικρή πτώση της θερμοκρασίας, κυρίως στα ανατολικά, ενώ θα αυξηθεί και ο κίνδυνος εκδήλωσης και γρήγορης εξάπλωσης πυρκαγιών.

Στο Αιγαίο οι άνεμοι θα φτάνουν τα 6-7 μποφόρ, ενώ στο νότιο Κρητικό ενδέχεται τοπικά να αγγίξουν και τα 8 μποφόρ.

Η θερμοκρασία θα φτάσει τους 33-35°C στα ανατολικά και έως τους 36°C στα δυτικά.

Τρίτη – Ισχυρά μελτέμια και αυξημένος κίνδυνος πυρκαγιάς
Η ημέρα θα κυλήσει με αρκετή ηλιοφάνεια και πιθανώς λίγες πρόσκαιρες μπόρες στα ορεινά.

Κύριο χαρακτηριστικό θα είναι τα ισχυρά μελτέμια, με ανέμους 6-7 μποφόρ στο Αιγαίο και τοπικά έως 8 μποφόρ στην Εύβοια, την ανατολική Αττική και τα νοτιοανατολικά τμήματα του Αιγαίου.

Ο κίνδυνος πυρκαγιάς θα παραμείνει αυξημένος, ενώ η θερμοκρασία δεν θα παρουσιάσει αξιόλογη μεταβολή.

Τετάρτη – Σταδιακή επιστροφή της ζέστης
Η θερμοκρασία θα αρχίσει και πάλι να ανεβαίνει, καθώς οι βοριάδες θα εξασθενήσουν. Ο υδράργυρος θα φτάσει τους 36-38°C, ενώ στις κλειστές πεδινές ηπειρωτικές περιοχές ενδέχεται να σημειωθούν και υψηλότερες τιμές.