Με δύο εντελώς διαφορετικά πρόσωπα του καιρού αποχαιρετά ο Μάιος την Ευρώπη. Ενώ η Γηραιά Ήπειρος «φλέγεται» εξαιτίας ενός πρωτοφανούς, πρόωρου καύσωνα που συνοδεύεται από τραγικό απολογισμό θανάτων, η Ελλάδα παραμένει προστατευμένη, βιώνοντας ένα ήπιο αλλά άκρως καλοκαιρινό τριήμερο του Αγίου Πνεύματος.

Στη χώρα μας, ο Ιούνιος κάνει ποδαρικό με ιδανικές συνθήκες για αποδράσεις. Ο υδράργυρος θα αγγίξει και θα ξεπεράσει τους 30°C σε πολλές περιοχές κατά τη διάρκεια του τριημέρου, αλλά και καθ’ όλη την πρώτη εβδομάδα του νέου μήνα. Μοναδική εξαίρεση αποτελούν τα ορεινά τμήματα, όπου από την Τετάρτη ενδέχεται να σημειωθούν μεμονωμένες απογευματινές καταιγίδες.

Ο «θερμικός θόλος» παγιδεύει τη Δυτική Ευρώπη

Η δυτική πλευρά της ηπείρου δεν είναι εξίσου τυχερή. Οι μετεωρολόγοι αποδίδουν το ακραίο κύμα ζέστης σε έναν «θερμικό θόλο» – μια ισχυρή ζώνη υψηλής πίεσης που λειτουργεί σαν ατμοσφαιρικό καπάκι. Το φαινόμενο αυτό παγιδεύει τις θερμές αέριες μάζες από τη Βόρεια Αφρική, εμποδίζει την ανανέωση του αέρα και οδηγεί τον υδράργυρο 10 με 15 βαθμούς πάνω από τα φυσιολογικά για την εποχή επίπεδα.

Η κατάσταση ανά χώρα διαμορφώνεται ως εξής:

Μεγάλη Βρετανία: 11 νεκροί και ιστορικά ρεκόρ αιώνων

Η χώρα βρίσκεται σε κατάσταση σοκ, καθώς οι υποδομές και οι κατοικίες της δεν είναι σχεδιασμένες για τέτοιες συνθήκες.

• Ήδη καταγράφονται 11 θάνατοι εξαιτίας της ζέστης.
• Το θερμόμετρο στους Κήπους του Κιου στο Λονδίνο έδειξε 34,8°C, καταρρίπτοντας το ρεκόρ Μαΐου που κρατούσε από το 1922, ενώ την επόμενη ημέρα η θερμοκρασία σκαρφάλωσε ακόμη ψηλότερα, στους 35,1°C.
• Η χώρα βιώνει διαδοχικές «τροπικές νύχτες», με το θερμόμετρο να μην πέφτει κάτω από τους 20°C τις νυχτερινές ώρες.

Γαλλία: Πορτοκαλί συναγερμός και 7 θύματα

Σε πορτοκαλί συναγερμό έχουν τεθεί δεκάδες νομοί, ανάμεσά τους το Παρίσι και τα γειτονικά διαμερίσματα (Hauts-de-Seine, Seine-Saint-Denis, Val-de-Marne).

• Ανακοινώθηκαν 7 θάνατοι, με δύο ανθρώπους να καταρρέουν την ώρα που αθλούνταν σε Παρίσι και Λιόν.
• Ο υδράργυρος άγγιξε τους 39°C σε ορισμένες περιοχές, ενώ ενεργοποιήθηκαν έκτακτα μέτρα περιορισμού της κυκλοφορίας στην περιφέρεια της Île-de-France.
• Το κύμα ζέστης πλήττει σφοδρά ακόμη και τη Βρετάνη και τις ακτές του Ατλαντικού, περιοχές που παραδοσιακά παραμένουν δροσερές λόγω του ωκεανού.

Ισπανία: Στο «καμίνι» της Ανδαλουσίας με 40άρια

Αν και ο Μάιος ξεκίνησε με σχετική ψύχρα, μετά τις 19 του μηνός η άνοδος της θερμοκρασίας ήταν κατακόρυφη, θυμίζοντας Ιούλιο.

• Σε Σεβίλλη, Κόρδοβα, Χαέν, Τολέδο, Σαραγόσα και Λέιντα οι θερμοκρασίες κυμαίνονται μεταξύ 37°C και 39°C, με την πρόβλεψη να δείχνει ακόμη και 40°C.
• Η Μπαδαχόθ ξεπέρασε τους 38°C για πρώτη φορά στα χρονικά των καταγραφών της (ιστορικό 71 ετών) για τον μήνα Μάιο.

Πορτογαλία και Ιταλία: Κόκκινος συναγερμός για όλους

• Στην Πορτογαλία, το θερμόμετρο έγραψε το ιστορικό ρεκόρ των 40,3°C, καταρρίπτοντας την προηγούμενη μέγιστη τιμή του 2001 (40°C).
• Στην Ιταλία, το υπουργείο Υγείας έθεσε σε «κόκκινο συναγερμό» (Επίπεδο 3) τη Ρώμη, τη Φλωρεντία, την Μπολόνια και το Τορίνο. Οι αρχές προειδοποιούν ότι οι συνθήκες είναι επικίνδυνες όχι μόνο για τις ευπαθείς ομάδες, αλλά και για το γενικό, υγιή πληθυσμό, καθώς η αίσθηση της ζέστης αναμένεται να αγγίξει τους 35°C.

Λίβα από τη Βόρεια Αφρική φέρνει το ECMWF στην Ελλάδα – Πότε θα ξεκινήσει

Τα πρώτα προγνωστικά στοιχεία δείχνουν αυξημένες πιθανότητες για μια έντονη θερμή εισβολή στη χώρα μας κατά τις πρώτες ημέρες του Ιουνίου, χωρίς ωστόσο να μπορούν ακόμη να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για την ένταση και τη διάρκειά της.

Σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα του ευρωπαϊκού προγνωστικού μοντέλου ECMWF, οι θερμοκρασιακές αποκλίσεις στα 850 hPa για τις 7 Ιουνίου εμφανίζονται ιδιαίτερα αυξημένες σε μεγάλο τμήμα της νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Η Ελλάδα, τα Βαλκάνια και περιοχές της ανατολικής Μεσογείου φαίνεται να επηρεάζονται από αέριες μάζες σημαντικά θερμότερες από τα φυσιολογικά επίπεδα της εποχής.

Θερμότερες αέριες μάζες από τη Βόρεια Αφρική

Το προγνωστικό μοτίβο υποδηλώνει πιθανή μεταφορά θερμών αερίων μαζών από τη Βόρεια Αφρική προς την περιοχή των Βαλκανίων και την Ελλάδα. Εφόσον το σενάριο αυτό επιβεβαιωθεί στα επόμενα προγνωστικά τρεξίματα, οι θερμοκρασίες θα μπορούσαν να κινηθούν αισθητά πάνω από τις κλιματικές τιμές των πρώτων ημερών του Ιουνίου, δημιουργώντας συνθήκες που θα παραπέμπουν περισσότερο σε προχωρημένο καλοκαίρι.

Σε ανάλογες περιπτώσεις, οι υψηλότερες θερμοκρασίες καταγράφονται συνήθως στα ηπειρωτικά τμήματα της χώρας, με ιδιαίτερη έμφαση στη Θεσσαλία, την ανατολική Στερεά Ελλάδα, την Πελοπόννησο, αλλά και σε κλειστές πεδινές περιοχές που βρίσκονται μακριά από την άμεση επίδραση της θάλασσας.

Παρά τις ενδείξεις, οι μετεωρολόγοι επισημαίνουν ότι πρόκειται για πρόγνωση με χρονικό ορίζοντα περίπου δέκα ημερών, γεγονός που αυξάνει σημαντικά το περιθώριο μεταβολών στα προγνωστικά σενάρια.

Για τον λόγο αυτό, οι συγκεκριμένοι χάρτες θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως μια πρώτη τάση της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας και όχι ως τελική πρόγνωση.

Οι λεπτομέρειες σχετικά με την ένταση της θερμής εισβολής, τη διάρκειά της και τις μέγιστες θερμοκρασίες που ενδέχεται να καταγραφούν θα γίνουν σαφέστερες μέσα από τα επόμενα προγνωστικά δεδομένα.

Προς το παρόν, το μόνο συμπέρασμα που μπορεί να διατυπωθεί με σχετική ασφάλεια είναι ότι υπάρχουν αυξημένες πιθανότητες για μια περίοδο θερμότερη από τα φυσιολογικά επίπεδα στη νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ελλάδα στις αρχές Ιουνίου.

Το κατά πόσο αυτή η τάση θα εξελιχθεί σε ένα αξιόλογο κύμα ζέστης ή θα περιοριστεί σε πιο ήπιες θερμοκρασιακές αποκλίσεις θα φανεί τις επόμενες ημέρες.