Η ισπανική Βουλή καταψήφισε την Παρασκευή (2/10) τα δύο διατάγματα για την ανακούφιση της στεγαστικής κρίσης που εισηγήθηκε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα η κυβέρνηση μειοψηφίας του Πέδρο Σάντσεθ, υπό την πίεση ενός έντονου κινήματος διαμαρτυρίας που πυροδοτήθηκε από την έξωση μιας 87χρονης με προβλήματα υγείας, της Μαρικάρμεν Αμπασκάλ, αν και αργότερα της επετράπη να επιστρέψει στο σπίτι που νοίκιαζε εδώ και επτά δεκαετίες.

Τα διατάγματα έλαβαν τις ψήφους των βουλευτών του PSOE και του Sumar, των κομμάτων του συνασπισμού που βρίσκεται στην εξουσία, όμως καταψηφίστηκαν όχι μόνο από το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα και το ακροδεξιό Vox, αλλά και το Junts per Catalunya, ένα κεντροδεξιό καταλανικό κόμμα που τάσσεται υπέρ της ανεξαρτησίας.

Το πρώτο διάταγμα που έλαβε 172 ψήφους υπέρ και 178 κατά περιόριζε τις αυξήσεις των τιμών ενοικίασης, περιλάμβανε απαγόρευση των εξώσεων έως το 2030, ρύθμιζε τις εποχιακές ενοικιάσεις, απαγόρευε τις αγορές από κερδοσκοπικά ταμεία, τα λεγόμενα «ταμεία – γύπες» στην Ισπανία και περιείχε κίνητρα για τους ιδιοκτήτες ακινήτων να μειώσουν τις τιμές ενοικίασης.

Το δεύτερο περιείχε μόνο ένα άρθρο: την αυτόματη ανανέωση των συμβάσεων μίσθωσης και καταψηφίστηκε με 166 ψήφους υπέρ και 184 κατά.

Όταν έγιναν γνωστά τα αποτελέσματα των ψηφοφοριών, εκατοντάδες διαδηλωτές έξω από το Κογκρέσο γεμάτοι οργή φώναζαν “ντροπή” και συνθήματα όπως «Τα κέρδη τους, η δυστυχία μας». Η Ένωση Ενοικιαστών κάλεσε τα εργατικά συνδικάτα να συμμετάσχουν σε «μια γενική απεργία που θα οδηγήσει τη χώρα σε αδιέξοδο».

Για να ενθαρρύνει την ψήφο υπέρ των διαταγμάτων, ο Σάντσεθ ζήτησε από τα μέλη του κοινοβουλίου να μην σκεφτούν την πολιτική τους τοποθέτηση, αλλά του απλούς ανθρώπους. «Σας παρακαλώ να είστε γενναίοι», είπε, αν και αναγνώρισε ότι τα διατάγματα «δεν θα λύσουν το πρόβλημα της στέγασης, αλλά θα βοηθήσουν στην άμβλυνσή του».

Το Λαϊκό Κόμμα υποστήριξε ότι, με αυτά τα μέτρα, η κυβέρνηση επιδιώκει να καταστρέψει την αγορά κατοικίας, εστιάζοντας στο γεγονός ότι το πρόβλημα είναι το έλλειμμα στην κατασκευή νέων κατοικιών.

Παρόμοια επιχειρηματολογία χρησιμοποίησε και το Vox, λέγοντας ότι τα διατάγματα θα επιδείνωναν μόνο το πρόβλημα της στέγασης, με σημαντική απόσυρση της προσφοράς από την αγορά.

Το Junts, το κόμμα που τελικά έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην καταψήφιση των διαταγμάτων, εξέφρασε παράπονα ότι δέχθηκε «ιδεολογικό εκβιασμό από εξτρεμιστές», και υποστήριξε ότι τα προτεινόμενα κείμενα δεν θα λύσουν την κρίση στέγασης, αφού «οι κερδοσκόποι θα μπορούν να συνεχίσουν να κερδοσκοπούν και οι εξώσεις δεν θα σταματήσουν».

Αντιδράσεις

Η κριτική στα διατάγματα της κυβέρνησης συνασπισμού είχε να κάνει τόσο με το περιεχόμενό τους, όσο και με τη μέθοδο που επιλέχθηκε για την προώθησή τους, δηλαδή μέσω ενός έκτακτου μέτρου, του βασιλικού διατάγματος, και όχι μέσω νομοθεσίας που θα απαιτούσε περισσότερο χρόνο.

Από την πλευρά των διοργανωτών των διαμαρτυριών, η Ένωση Ενοικιαστών υποστήριξε ότι, αν και θεωρούσαν τα διατάγματα ως «βήμα προς τα εμπρός» απέναντι στην κερδοσκοπία και τα υψηλά ενοίκια, ήταν επίσης ένα «ελάχιστο μέτρο».

Από την άλλη πλευρά, ο Σύνδεσμος Ιδιοκτητών Κατοικιών προς Ενοικίαση επέκρινε έντονα την πρωτοβουλία Σάντσεθ. Δήλωσε ότι τα διατάγματα παραβιάζουν τα δικαιώματα ιδιοκτησίας, την ελευθερία του επιχειρείν και την αρχή της μη αναδρομικότητας των νόμων που περιορίζουν δικαιώματα.

Επίσης, ο διοικητής της Τράπεζας της Ισπανίας, Χοσέ Λουίς Εσκριβά, προειδοποίησε ότι τα διατάγματα για τη στέγαση θα μπορούσαν να έχουν αρνητικές επιπτώσεις σε μια ήδη τεταμένη αγορά ακινήτων.

Πολυπαραγοντική κρίση

Το πρόβλημα της στέγασης στην Ισπανία είναι πολύπλοκο, οφείλεται σε διάφορους παράγοντες και επηρεάζει πολλά στρώματα της κοινωνίας.

Αφενός, παρά το γεγονός ότι υπάρχουν χιλιάδες άδεια σπίτια σε όλη τη χώρα, τα περισσότερα δεν βρίσκονται στα αστικά κέντρα όπου υπάρχει η μεγαλύτερη ανάγκη, όπως η Μαδρίτη ή η Βαρκελώνη. Εκτιμάται ότι σε αυτές τις πόλεις υπάρχει έλλειψη περίπου 750.000 κατοικιών.

Από την άλλη, ο ρυθμός κατασκευής νέων κατοικιών είναι χαμηλός, εν μέρει λόγω της έλλειψης γης στις μεγάλες πόλεις, της αύξησης του κόστους των υλικών και της έλλειψης εργατικού δυναμικού.

Εν τω μεταξύ, οι τιμές των κατοικιών συνεχίζουν να αυξάνονται: κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026, αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 12% σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2025, ενώ οι τιμές ενοικίασης αυξάνονται επίσης σταθερά: αυξήθηκαν κατά 4,2% το δεύτερο τρίμηνο του 2026.