Δύο ορόσημα με ιδιαίτερο συμβολισμό για την ελληνική οικονομία έχει η πορεία αποκλιμάκωσης του δημόσιου χρέους που εκτυλίσσεται με ταχείς ρυθμούς τα τελευταία χρόνια.
Το πρώτο ορόσημο αφορά την φετινή προβλεπόμενη επίδοση δεδομένου ότι το ελληνικό δημόσιο χρέος πρόκειται να υποχωρήσει κάτω από το 140% του ΑΕΠ. Για πρώτη φορά από το 2010 το χρέος θα περιοριστεί κάτω από τα επίπεδα αυτά τα οποία σηματοδότησαν την έναρξη της εποχής των μνημονίων. Σημειώνεται ότι το 2010 με χρέος 146% του ΑΕΠ (μετά την αλματώδη διόγκωση από 112% του ΑΕΠ το 2008 στο 127% του ΑΕΠ το 2009) ξεκίνησε η περιπέτεια των μνημονίων για την Ελλάδα.
Το δεύτερο ορόσημο τοποθετείται στο 2029, καθώς τότε, σύμφωνα με όλες τις προβλέψεις, το ελληνικό δημόσιο χρέος θα πέσει κάτω από το 120% του ΑΕΠ που αποτελεί κρίσιμο όριο για τις αγορές και τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης.
Αναλυτικότερα, σύμφωνα με τις προβλέψεις του υπουργείου Οικονομικών, το δημόσιο χρέος αναμένεται περιοριστεί φέτος στο 136,8% του ΑΕΠ (357,515 δισ. ευρώ) από 146,1% του ΑΕΠ το 2025. Το 2027 προβλέπεται να μειωθεί περαιτέρω στο 131,5% του ΑΕΠ ( 355,8 δισ. ευρώ) για να υποχωρήσει το 2028 στο 124,6% του ΑΕΠ (349,820 δισ. ευρώ) και στο 119% του ΑΕΠ ( 346,045 δισ. ευρώ) το 2029.
Η εξέλιξη αυτή, όπως σημειώνει στην τελευταία έκθεσή του το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο ( ΕΔΣ), οφείλεται πρωτίστως στην ισχυρή ανάπτυξη της οικονομίας και στη διατήρηση ισχυρών πρωτογενών πλεονασμάτων. Είναι ενδεικτικό ότι σύμφωνα με τα στοιχεία της Ετήσιας Έκθεσης Προόδου 2026 για τη δυναμική του χρέους, η συνεισφορά των πρωτογενών πλεονασμάτων στην μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ ανήλθε σε 4,9 ποσοστιαίες μονάδες το 2025, με την ίδια να εκτιμάται σε 3,2 ποσοστιαίες μονάδες το 2026. Παράλληλα, με τη θετική επίδραση του υψηλού ρυθμού ανάπτυξης στη μείωση του χρέους σημαντική ήταν και η συμβολή της πολιτικής πρόωρων αποπληρωμών του χρέους που ακολούθησαν το υπουργείο Οικονομικών και Οργανισμός Διαχείρισης του Χρέους (ΟΔΔΗΧ).
Την ακτινογραφία του δημοσίου χρέους παρουσιάζει η έκθεση του ΕΔΣ: Η εφαρμογή των τριών προγραμμάτων μακροοικονομικής προσαρμογής (2010-2018) συνοδεύτηκε από την λήψη δανειακών κεφαλαίων συνολικού ύψους 288,7 δισ. ευρώ που αντλήθηκαν από διμερή δάνεια με χώρες της ευρωζώνης (Greek Loan Facility, GLF), από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (European Financial Stability Facility, EFSF), από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (European Stability Mechanism, ESM), αλλά και από το ΔΝΤ με σχετικά ευνοϊκούς όρους (χαμηλά επιτόκια, μακρά περίοδο αποπληρωμής). Η αποπληρωμή αυτού του χρέους θα απαιτήσει δημοσιονομικά πλεονάσματα τις επόμενες δεκαετίες. Ειδικότερα τα δανειακά κεφάλαια που προήλθαν από το ΔΝΤ (32,1 δισ. ευρώ) έχουν πλήρως αποπληρωθεί (Απρίλιος 2022), επομένως το ανεξόφλητο υπόλοιπο αφορά αποκλειστικά δανειακά κεφάλαια των κρατών μελών της ευρωζώνης που αντλήθηκαν από το Μηχανισμό Στήριξης (GLF, EFSF, ESM) και το ύψους του ανέρχεται σε 211,4 δισ. ευρώ με την αποπληρωμή τους να εκτείνεται έως το 2070.
Από το ποσό αυτό τα 52,9 δισ. ευρώ αφορά διμερή διακρατικά δάνεια που χορηγήθηκαν στην Ελλάδα από χώρες της ευρωζώνης (GLF), με το υπόλοιπο ανεξόφλητο κεφάλαιο τους να ανέρχεται σήμερα σε 26,3 δισ. ευρώ.. Στο πλαίσιο της στρατηγικής ενεργής διαχείρισης του δημοσίου χρέους, πραγματοποιήθηκαν διαδοχικές πρόωρες αποπληρωμές μέρους των δανείων αυτών. Συγκεκριμένα, τον Δεκέμβριο του 2024 αποπληρώθηκαν οφειλές ύψους 7,935 δισ. ευρώ για λήξεις που αφορούσαν τα έτη 2026, 2027 και 2028. Αντίστοιχα, τον Δεκέμβριο του 2025 πραγματοποιήθηκε πρόωρη αποπληρωμή 5,29 δισ. ευρώ, καλύπτοντας τμήμα των υποχρεώσεων με προγραμματισμένη λήξη την περίοδο 2033–2041. Ο ΟΔΔΗΧ ανακοίνωσε νέα πρόωρη εξόφληση ύψους περίπου 7 δισ. ευρώ η οποία καλύπτει δόσεις με αρχικές λήξεις το 2029 και τα έτη 2033-2035. Εκτιμάται ότι στο τέλος του 2026 θα απομένουν περίπου 19 δισ. ευρώ τα οποία και θα αποπληρωθούν πρόωρα με καταβολές 5 δισ. ευρώ ετησίως περίπου τα τέσσερα χρόνια που θα ακολουθήσουν με ημερομηνία αποπληρωμής το 2031. Η επιτάχυνση στην αποπληρωμή αναμένεται να έχει άμεση θετική επίδραση στην μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ, τη συγκράτηση των δαπανών τόκων, καθώς και στην σταθεροποίηση του προφίλ χρηματοδοτικών αναγκών μεσοπρόθεσμα, ενισχύοντας τη χρηματοοικονομική ανθεκτικότητα και το πιστωτικό προφίλ της χώρας σημειώνει το ΕΔΣ.
Από τα δανειακά κεφάλαια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) ύψους 141,8 δισ. ευρώ, το ανεξόφλητο υπόλοιπο ανέρχεται σε περίπου 125,7 δισ. ευρώ. Με βάση το υφιστάμενο χρονοδιάγραμμα, η καταβολή των ετήσιων δόσεων θα επεκταθεί έως το 2070. Η χρηματοδοτική βοήθεια ύψους 58,8 δισ. ευρώ που αντλήθηκε από τον ESM κατά τη διάρκεια του τρίτου προγράμματος, αναμένεται να αποπληρωθεί από το 2034 έως το 2060.
