Νέα δεδομένα για τη δόμηση σε περιοχές Natura φέρνει το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, ανοίγοντας –υπό αυστηρές προϋποθέσεις– τον δρόμο για επεκτάσεις οικισμών ακόμη και σε προστατευόμενες ζώνες. Οι ρυθμίσεις αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη Θεσσαλία και ειδικότερα για την ευρύτερη περιοχή των Φαρσάλων και του Τυρνάβου, όπου σημαντικά τμήματα βρίσκονται εντός του δικτύου Natura 2000.

Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου, δίνεται για πρώτη φορά η δυνατότητα πολεοδόμησης τμημάτων περιφερειακών ζωνών Natura, εφόσον αυτά εφάπτονται σε ήδη θεσμοθετημένα όρια οικισμών ή περιοχών εντός σχεδίου. Ωστόσο, η επέκταση δεν μπορεί να είναι ανεξέλεγκτη, καθώς τίθενται συγκεκριμένα «φίλτρα»: η προς πολεοδόμηση έκταση δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το 20% της αντίστοιχης ζώνης, ενώ θα απαιτείται πλήρης τεκμηρίωση μέσω Τοπικών ή Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων.

Για περιοχές όπως τα Φάρσαλα και ο Τύρναβος, όπου οικισμοί και αγροτικές εκτάσεις «συνορεύουν» με προστατευόμενες ζώνες, η ρύθμιση αυτή μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική. Τοπικοί παράγοντες εκτιμούν ότι ανοίγει μια «βαλβίδα αποσυμπίεσης» για την οικιστική ανάπτυξη, καθώς μέχρι σήμερα η ύπαρξη Natura λειτουργούσε ως εμπόδιο για επεκτάσεις σχεδίων πόλης, ακόμη και σε περιπτώσεις έντονης πληθυσμιακής ή οικονομικής πίεσης.

Ιδιαίτερα στον Τύρναβο, όπου αρκετοί οικισμοί βρίσκονται σε άμεση γειτνίαση με προστατευόμενες εκτάσεις, το νέο πλαίσιο ενδέχεται να επιτρέψει στοχευμένες επεκτάσεις, κυρίως για κάλυψη στεγαστικών αναγκών ή ήπιες αναπτυξιακές δραστηριότητες. Αντίστοιχα, στην περιοχή των Φαρσάλων, όπου κυριαρχεί ο αγροτικός χαρακτήρας, η δυνατότητα πολεοδόμησης τμημάτων Natura θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για οργανωμένη ανάπτυξη, αντί της άναρχης δόμησης που παρατηρείται σε ορισμένες περιπτώσεις.

Κομβικό ρόλο θα παίξουν οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες (ΕΠΜ), καθώς κάθε επέμβαση θα πρέπει να είναι συμβατή με τα μέτρα προστασίας της κάθε περιοχής. Ωστόσο, το γεγονός ότι μέχρι σήμερα δεν έχει ολοκληρωθεί η κύρωση των μελετών αυτών δημιουργεί ερωτήματα για το πώς και πότε θα εφαρμοστεί στην πράξη το νέο πλαίσιο.

Την ίδια ώρα, το σχέδιο νόμου επαναφέρει και διατάξεις που επιτρέπουν τη νομιμοποίηση υφιστάμενων κατασκευών σε δασικές εκτάσεις –όπως κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις ή τουριστικές υποδομές– έως το 2027, κάτι που επίσης αφορά έμμεσα τις αγροτικές περιοχές της Θεσσαλίας.

Συνολικά, οι προτεινόμενες αλλαγές επιχειρούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην προστασία του περιβάλλοντος και την ανάγκη ανάπτυξης. Ωστόσο, για περιοχές όπως τα Φάρσαλα και ο Τύρναβος, το ζητούμενο θα είναι αν οι νέες δυνατότητες θα αξιοποιηθούν με σχέδιο και έλεγχο ή αν θα ανοίξουν τον δρόμο για νέες πιέσεις στο ήδη ευαίσθητο φυσικό περιβάλλον.