Ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, αποκάλυψε την Παρασκευή ότι το Βερολίνο έχει ξεκινήσει συνομιλίες με τη Γαλλία για ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο πυρηνικής αποτροπής, την ώρα που ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν υπογράμμισε πως η Ευρώπη οφείλει να εξελιχθεί σε γεωπολιτική δύναμη, δεδομένου ότι η ρωσική απειλή δεν πρόκειται να εξαφανιστεί.
Μιλώντας στην εναρκτήρια ομιλία της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, ο Μερτςτόνισε ότι η ήπειρος πρέπει να ενισχυθεί, προκειμένου να «επαναφέρει τις ισορροπίες» στη σχέση της με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Κάλεσε την Ουάσιγκτον να «αποκαταστήσει και να αναζωογονήσει την εμπιστοσύνη» σε μια νέα εποχή ισορροπιών μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων, επισημαίνοντας πως οι ΗΠΑ δεν μπορούν να πορεύονται μόνες τους, την ώρα που το παλαιό διεθνές σύστημα καταρρέει.
Από το ίδιο βήμα, ο Μακρόν υπερασπίστηκε τη συμβολή της Ευρώπης, απορρίπτοντας την κριτική για αδράνεια, αλλά υπογράμμισε ότι έχει έρθει η ώρα η ήπειρος να καταστεί πιο διεκδικητική και να αποκτήσει μια ενισχυμένη αρχιτεκτονική ασφάλειας.
Οι τοποθετήσεις των δύο ηγετών ανέδειξαν τη σταδιακή μετατόπιση των Ευρωπαίων προς μια πιο αυτόνομη στρατηγική πορεία, χωρίς να θίγεται η συμμαχία με την Ουάσιγκτον, έπειτα από έναν χρόνο εντάσεων στις διατλαντικές σχέσεις.
Ακολουθώντας το παράδειγμα εκείνων που προειδοποιούν ότι η διεθνής τάξη που βασίζεται σε κανόνες είναι έτοιμη να καταρρεύσει, ο Μερτς είπε: «Φοβάμαι ότι πρέπει να το πούμε ακόμα πιο ωμά: Αυτή η τάξη, όσο ατελής και αν ήταν ακόμη και στην καλύτερη της μορφή, δεν υπάρχει πλέον σε αυτή τη μορφή».
Ο Γερμανός καγκελάριος δήλωσε ότι έχει ξεκινήσει «εμπιστευτικές συνομιλίες» με τον Γάλλο πρόεδρο για την ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή, υπογραμμίζοντας πως η Γερμανία θα παραμείνει απολύτως δεσμευμένη στις διεθνείς υποχρεώσεις της και στο πλαίσιο της κατανομής πυρηνικών δυνάμεων εντός του ΝΑΤΟ.
Κλείνοντας την ομιλία του στα αγγλικά, πρόσθεσε: «Στην εποχή του ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων, ούτε οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι αρκετά ισχυρές για να πορευτούν μόνες τους. Η συμμετοχή στο ΝΑΤΟ είναι όχι μόνο το συγκριτικό πλεονέκτημα της Ευρώπης, αλλά και των ΗΠΑ. Ας αποκαταστήσουμε λοιπόν μαζί την εμπιστοσύνη μεταξύ μας».
Βάσει διεθνών συνθηκών απαγορεύεται στη Γερμανία να κατέχει πυρηνικά όπλα. Η Γαλλία είναι σήμερα η μόνη πυρηνική δύναμη της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά το Brexit, διαθέτοντας το τέταρτο μεγαλύτερο οπλοστάσιο στον κόσμο. Ο Μακρόν αναμένεται να αναπτύξει περαιτέρω το θέμα της πυρηνικής αποτροπής σε επικείμενη ομιλία, αργότερα αυτόν τον μήνα, στο πλαίσιο ευρύτερων διαβουλεύσεων.
«Είναι η ώρα για τόλμη και για μια ισχυρή Ευρώπη», είπε χαρακτηριστικά. «Η ήπειρος πρέπει να μάθει να γίνεται γεωπολιτική δύναμη· αυτό δεν ήταν μέρος του DNA μας. Η παλιά αρχιτεκτονική ασφαλείας, διαμορφωμένη την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, δεν ανταποκρίνεται πλέον στις σύγχρονες ανάγκες».
Οι ευρωπαϊκές χώρες εξακολουθούν να βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις Ηνωμένες Πολιτείες για την άμυνά τους, ιδίως στο πυρηνικό σκέλος, αλλά αυξάνουν σημαντικά τις αμυντικές τους δαπάνες, και ως απάντηση στις πιέσεις που είχαν ασκηθεί από την κυβέρνηση Τραμπ. Ο Μερτς προειδοποίησε ότι το «διεθνές κανονιστικό σύστημα», όσο ατελές κι αν υπήρξε, «δεν υπάρχει πλέον με τη μορφή που το γνωρίζαμε».
Η Διάσκεψη του Μονάχου σηματοδοτεί μια έκδηλη προσπάθεια επανεκκίνησης των διατλαντικών δεσμών. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, υιοθέτησε, πριν αναχωρήσει για το Μόναχο, πιο συμφιλιωτικό τόνο, μιλώντας για μια «καθοριστική στιγμή» στις σχέσεις Ευρώπης–ΗΠΑ, σε αντίθεση με το συγκρουσιακό ύφος που είχε εκφράσει ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς το 2025. Ο Ρούμπιο είπε ότι «οι δύο πλευρές είναι βαθιά συνδεδεμένες και το μέλλον τους θα παραμείνει κοινό», ξεκαθάρισε ωστόσο ότι «ο παλιός κόσμος τελείωσε».
