Η προβοσκίδα του ελέφαντα μπορεί να σηκώσει ένα δένδρο, αλλά και να πιάσει ένα πατατάκι χωρίς να το σπάσει! Είναι ένας συνδυασμός δεξιοτήτων που γίνεται εφικτός χάρη στα μουστάκια της, αποκαλύπτει μελέτη της αμερικανικής επιθεώρησης Science.

Η μελέτη αναλύει πώς οι μοναδικές ιδιότητες των τριχών που καλύπτουν τις προβοσκίδες των ελεφάντων τους επιτρέπουν να έχουν μοναδική επιδεξιότητα.

Οι ελέφαντες γεννιούνται με 1.000 περίπου τρίχες, αυτά τα αισθητήρια όργανα που κοινώς ονομάζονται μουστάκια, λέει ο επικεφαλής της μελέτης Andrew Schulz. Οι περισσότερες από τις τρίχες αυτές βρίσκονται στις πτυχές της προβοσκίδας και λειτουργούν ως κεραίες βοηθώντας τα ζώα να αντιληφθούν το περιβάλλον τους.

Η ομάδα της μελέτης, στην οποία συμμετείχαν μηχανικοί, νευροφυσικοί και άλλοι ειδικευμένοι επιστήμονες, ανέλυσε την γεωμετρία, το πορώδες και τις άλλες ιδιότητες αυτών των τριχών περιμένοντας ότι τα συμπεράσματά τους θα ήταν αντίστοιχα με αυτά που ισχύουν για τα ποντίκια και τους αρουραίους: κυκλική και σκληρή δομή από την μία άκρη στην άλλη.

Όμως οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι οι τρίχες των ελεφάντων μοιάζουν περισσότερο με λάμες και η σύστασή τους είναι πορώδης όπως των κεράτων του προβάτου.

Άλλη διαφορά, η ανώμαλη υφή αυτών των τριχών επιτρέπει την ενίσχυση της αίσθησης της αφής.

«Πιστεύω ότι η πιο απίστευτη ανακάλυψη που κάναμε είναι ότι αυτές οι τρίχες έχουν μία πολύ, πολύ σκληρή βάση που εξελίσσεται στο τέλος της σε μία πολύ, πολύ μαλακή άκρη», εξηγεί ο ερευνητής του Ινστιτούτου Max-Planck της Στουτγάρδης.

Τα μουστάκια των ελεφάντων δεν μπορούν να σπάσουν, διότι αντίθετα με αυτό που συμβαίνει στα υπόλοιπα θηλαστικά, δεν ξαναφυτρώνουν.

Εκπληκτικά τα ευρήματα της μελέτης

Στα υπόλοιπα ζώα, τα μουστάκια είναι συχνά λιγότερο ευαίσθητα σε σχέση με τα μουστάκια των ελεφάντων.

Τα μουστάκια του αρουραίου, για παράδειγμα, συλλαμβάνουν τις δονήσεις, αλλά με πολύ λιγότερο ακριβή τρόπο. Αντίθετα με τα μουστάκια των γάτων, η δομή των οποίων πλησιάζει περισσότερο σε αυτά των ελεφάντων και επιτρέπει μεγαλύτερη ευαισθησία.

Η δομή των μουστακιών του ελέφαντα, στην αρχή σκληρή στο τέλος μαλακή, τον βοηθά να διαφοροποιεί τα αντικείμενα καθώς αναζητεί και τρώει την τροφή του, που είναι και η βασική του απασχόληση.

Άλλες μελέτες δείχνουν ότι οι ελέφαντες χρησιμοποιούν την προβοσκίδα τους για τις κοινωνικές τους επαφές.

«Χρησιμοποιούν την εξωτερική επιφάνεια της προβοσκίδας που είναι καλυμμένη με τρίχες», εξηγεί ο Andrew Schulz.

Η Caitlin O’Connell-Rodwell, ερευνήτρια συμπεριφορικής οικολογίας, ειδική στους ελέφαντες που έχει αφιερώσει τις μελέτες της στη σεισμο-ακουστική επικοινωνία των ελεφάντων, θεωρεί εκπληκτικά τα ευρήματα της μελέτης που αποδεικνύουν την ευαισθησία της προβοσκίδας των ελεφάντων.

Τα αποτελέσματα μπορούν να βοηθήσουν σε μελλοντικές έρευνες για την συμπεριφορά των ελεφάντων, επισημαίνει. «Αυτό τους επιτρέπει, όχι μόνο να φτάνουν πιο εύκολα τους καρπούς στα δέντρα, αλλά έχουν επίσης επίδραση στην επικοινωνία».

Η λειτουργία των τριχών αυτών θα μπορούσε να εμπνεύσει την τεχνολογία και ειδικότερα την ρομποτική, σύμφωνα με τον Andrew Schulz.

Η ειδική δομή τους – σκληρή στην βάση, μαλακή στην κορυφή – συναντάται «παντού στην βιολογία», κυρίως στο επίπεδο των πρόσθιων χιαστών συνδέσμων. Η καλύτερη κατανόηση αυτών των «κατασκευών» θα μπορούσε, για παράδειγμα, να βελτιώσει τις τεχνολογίες αποκατάστασης.