Επιστήμονες στη Νότια Κορέα διαπίστωσαν ότι ένας από τους πιο συχνούς κακοήθεις όγκους του εγκεφάλου σε νεαρούς ενήλικες μπορεί να ξεκινά να αναπτύσσεται πολλά χρόνια πριν γίνει ορατός. Το γλοίωμα με μετάλλαξη IDH, που προκαλείται από αλλαγές σε ένα συγκεκριμένο γονίδιο (IDH), είναι ο συχνότερος κακοήθης όγκος του εγκεφάλου σε ενήλικες κάτω των 50 ετών. Είναι ιδιαίτερα δύσκολο να αντιμετωπιστεί, καθώς συχνά υποτροπιάζει μετά τη θεραπεία. Για χρόνια, η θεραπευτική προσέγγιση επικεντρωνόταν κυρίως στην αφαίρεση του ορατού όγκου που εμφανίζεται στις απεικονιστικές εξετάσεις. Η νέα μελέτη από τη Νότια Κορέα δείχνει πλέον ότι αυτή η προσέγγιση μπορεί να παραβλέπει το αρχικό στάδιο της νόσου.

Οι ερευνητές εντόπισαν την προέλευση του καρκίνου σε φυσιολογικά εγκεφαλικά κύτταρα

Στις 9 Ιανουαρίου, το Κορεατικό Ινστιτούτο Προηγμένης Επιστήμης και Τεχνολογίας (KAIST), ανακοίνωσε ότι μια ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον καθηγητή Τζέονγκ Χο Λι από τη Σχολή Ιατρικής Επιστήμης και Μηχανικής και τον καθηγητή Σέοκ-Γκου Κανγκ από το Νοσοκομείο Yonsei University Severance, ταυτοποίησε την κυτταρική προέλευση του γλοιώματος με μετάλλαξη IDH. Η ομάδα διαπίστωσε ότι αυτοί οι όγκοι προέρχονται από γλοιακά προγονικά κύτταρα (Glial Progenitor Cells – GPCs) που υπάρχουν στον φυσιολογικό εγκεφαλικό ιστό.

Για να καταλήξουν σε αυτό το συμπέρασμα, οι ερευνητές εξέτασαν λεπτομερώς δείγματα όγκων που συλλέχθηκαν κατά τη διάρκεια εκτεταμένων χειρουργικών αφαιρέσεων, καθώς και γειτονικό εγκεφαλικό ιστό που φαινόταν υγιής. Διαπίστωσαν ότι κύτταρα που έφεραν τη μετάλλαξη IDH υπήρχαν ήδη σε περιοχές του εγκεφάλου που έμοιαζαν απολύτως φυσιολογικές στο γυμνό μάτι.

Οι όγκοι του εγκεφάλου αναπτύσσονται αργά

Τα ευρήματα αυτά παρέχουν τις πρώτες σαφείς ενδείξεις ότι οι κακοήθεις όγκοι του εγκεφάλου δεν εμφανίζονται ξαφνικά. Αντίθετα, μπορούν να ξεκινούν σιωπηλά μέσα σε φυσιολογικό εγκεφαλικό ιστό και να εξελίσσονται σταδιακά επί πολλά χρόνια πριν σχηματίσουν μια ανιχνεύσιμη μάζα.

Για να επιβεβαιώσει την ταυτότητα αυτών των πρώιμα μεταλλαγμένων κυττάρων, η ομάδα χρησιμοποίησε τη «χωρική μεταγραφωμική» (spatial transcriptomics)- μια τεχνολογία αιχμής που δείχνει ταυτόχρονα ποια γονίδια λειτουργούν και πού. Η μέθοδος αυτή επιβεβαίωσε ότι τα κύτταρα που έφεραν τη μετάλλαξη ήταν γλοιακά προγονικά κύτταρα (GPCs) που εντοπίστηκαν στον εγκεφαλικό φλοιό.

Οι ερευνητές αναπαρήγαγαν επίσης τη διαδικασία σε ζώα. Εισάγοντας την ίδια γενετική «μετάλλαξη- οδηγό» που παρατηρείται στους ασθενείς στα GPCs ποντικών, κατάφεραν να αναπαράγουν βασικά στάδια της ανάπτυξης όγκων του εγκεφάλου.

Διαφορετικοί καρκίνοι του εγκεφάλου ακολουθούν διαφορετικές διαδρομές

Η μελέτη αυτή βασίζεται σε προηγούμενη εργασία της ίδιας ερευνητικής ομάδας. Το 2018, οι ερευνητές είχαν αναφέρει ότι το γλοιοβλάστωμα χωρίς μετάλλαξη στο γονίδιο IDH (IDH wildtype glioblastoma), ένας άλλος επιθετικός καρκίνος του εγκεφάλου, προέρχεται από νευρικά βλαστοκύτταρα στη ζώνη της υποκοιλιακής ζώνης- την πηγή νέων εγκεφαλικών κυττάρων στον ενήλικο εγκέφαλο.

Τα νέα ευρήματα δείχνουν ότι, παρότι το γλοιοβλάστωμα χωρίς μετάλλαξη IDH και το γλοίωμα με μετάλλαξη IDH είναι και τα δύο κακοήθεις όγκοι του εγκεφάλου, προέρχονται από διαφορετικούς τύπους κυττάρων και ξεκινούν σε διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου. Αυτό επιβεβαιώνει ότι οι καρκίνοι του εγκεφάλου ακολουθούν διακριτές βιολογικές διαδρομές ανάλογα με τον υπότυπό τους.

Έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία

Ο καθηγητής Σέοκ-Γκου Κανγκ, συνεπιβλέπων συγγραφέας, αναφέρθηκε στη σημασία αυτής της ανακάλυψης.

«Οι όγκοι του εγκεφάλου μπορεί να μην ξεκινούν ακριβώς στο σημείο όπου είναι ορατή η μάζα του όγκου. Μια στοχευμένη προσέγγιση που εστιάζει στα κύτταρα προέλευσης και στο σημείο προέλευσης, ανάλογα με τον υπότυπο του όγκου του εγκεφάλου, θα αποτελέσει κρίσιμη ένδειξη για την αλλαγή του παραδείγματος στην έγκαιρη διάγνωση και στη θεραπεία καταστολής της υποτροπής».

Βάσει αυτών των ευρημάτων, η Sovagen, μια πανεπιστημιακή νεοφυής εταιρεία του KAIST, αναπτύσσει νέο RNA φάρμακο, με στόχο την επιβράδυνση ή την αναστολή της εξέλιξης και της υποτροπής των κακοήθων όγκων εγκεφάλου με μετάλλαξη IDH. Παράλληλα, το Νοσοκομείο Severance αναπτύσσει τεχνολογίες για την ανίχνευση και τον έλεγχο των πρώιμων μεταλλαγμένων κυττάρων, μέσω του προγράμματος Έρευνας και Ανάπτυξης Καινοτόμων Αποτελεσμάτων Κορέας-ΗΠΑ.

Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στις 8 Ιανουαρίου στο επιστημονικό περιοδικό Science.