Το ενδιαφέρον των τελευταίων ημερών στρέφεται εκ νέου στη στρατόσφαιρα, όπου οι πιο πρόσφατες δυναμικές αναλύσεις αρχίζουν να σκιαγραφούν ένα κάθε άλλο παρά απλό σκηνικό για το τέλος Ιανουαρίου και τις αρχές Φεβρουαρίου.

Τα σήματα που προκύπτουν από τα αριθμητικά μοντέλα δείχνουν μια δυνητικά κρίσιμη φάση για την εξέλιξη του χειμώνα, με τον Στρατοσφαιρικό Πολικό Στρόβιλο (SPV) να εμφανίζεται ιδιαίτερα ευάλωτος και εκτεθειμένος σε μεγάλης κλίμακας εξαναγκασμούς.

Τα τελευταία προγνωστικά τρεξίματα παρουσιάζουν έναν SPV ήδη αποδυναμωμένο, σε συμφωνία με την εικόνα που επικράτησε στο μεγαλύτερο μέρος της σεζόν 2025-26, αλλά πλέον αντιμέτωπο με το ενδεχόμενο μιας νέας διαταραχής τύπου wave-2.

Πρόκειται για μια διάταξη που χαρακτηρίζεται από την ταυτόχρονη παρουσία δύο αντικρουόμενων πλανητικών ραχών και θεωρείται από τις πιο αποτελεσματικές στην αποσταθεροποίηση της δομής του στροβίλου, ευνοώντας έντονη παραμόρφωση ή ακόμη και διάσπασή του σε δύο κύριους λοβούς.

Ορισμένες προσομοιώσεις, ιδιαίτερα στα 10 hPa, αναδεικνύουν μια γεωμετρία συμβατή με διπλή ώθηση από την Ευρασία και τον Ειρηνικό, έναν συνδυασμό που ιστορικά προηγείται των πιο σημαντικών επεισοδίων στρατοσφαιρικής θέρμανσης.

Αν και πρόκειται ακόμη για σενάρια στο όριο της χρονικής αξιοπιστίας, η συνοχή τους με τη γενικότερη εικόνα καθιστά το σήμα άξιο προσοχής. Δεν πρόκειται για ένα μεμονωμένο «ξέσπασμα», αλλά για μια πιθανή εξέλιξη μέσα σε ένα ήδη ασταθές πλαίσιο.

Ο καθοριστικός παράγοντας: Η τροποσφαιρική απόκριση

Όπως πάντα, το πραγματικό ζητούμενο είναι κατά πόσο η στρατοσφαιρική διαταραχή θα καταφέρει να μεταδοθεί προς τα χαμηλότερα στρώματα. Η κλιματολογική στατιστική δείχνει ότι, όταν ένα τέτοιο γεγονός εμπλέκει και τη χαμηλή στρατόσφαιρα, οι επιπτώσεις στην τροπόσφαιρα μπορούν να εκδηλωθούν με καθυστέρηση 10 έως 30 ημερών.

Αυτό μεταθέτει οποιαδήποτε αξιόλογη ατμοσφαιρική απόκριση στο πρώτο δεκαήμερο ή δεκαπενθήμερο του Φεβρουαρίου, ένα κρίσιμο χρονικό παράθυρο για τη βαρομετρική διάταξη της Ευρώπης.

Πρέπει ωστόσο να υπογραμμιστεί ότι δεν οδηγούν όλες οι στρατοσφαιρικές θερμάνσεις ή οι διασπάσεις του στροβίλου σε απτά φαινόμενα στην επιφάνεια. Η διασπορά των ensembles παραμένει υψηλή και, όπως συμβαίνει συχνά στα αρχικά στάδια, τα μοντέλα ενδέχεται να υποτιμούν ή να καθυστερούν την πραγματική ένταση της διαδικασίας. Για τον λόγο αυτό, είναι πρόωρο να γίνει λόγος για άμεσες επιπτώσεις στην Ιταλία ή γενικότερα στην Κεντρική και Νότια Ευρώπη.

Ένα σήμα, όχι ακόμη πρόγνωση

Σε αυτή τη φάση, η αξία των στρατοσφαιρικών ενδείξεων δεν έγκειται στην πρόβλεψη ενός συγκεκριμένου ψυχρού επεισοδίου, αλλά στην ερμηνεία του ατμοσφαιρικού καθεστώτος. Ο SPV δείχνει να βρίσκεται σε κατάσταση δομικής ευθραυστότητας, με σημαντική πιθανότητα περαιτέρω εξασθένησης τις επόμενες εβδομάδες.

Εάν τα επόμενα προγνωστικά δεδομένα επιβεβαιώσουν το σήμα και σε χαμηλότερα επίπεδα, μεταξύ 50 και 100 hPa, τότε η συζήτηση θα αλλάξει κλίμακα. Θα ανοίξει το ενδεχόμενο για μπλοκαρίσματα σε υψηλά γεωγραφικά πλάτη, αποκλίσεις του πολικού αεροχειμάρρου και αυξημένη έκθεση της Ευρώπης σε μεσημβρινές μεταφορές αερίων μαζών, δυνητικά ευνοϊκές για ψυχρές εισβολές.

Συνεχής παρακολούθηση χωρίς υπερβολές

Προς το παρόν, κινούμαστε στο πεδίο τεκμηριωμένων αλλά μη επιχειρησιακών υποθέσεων. Το σενάριο απαιτεί συνεχή παρακολούθηση, ιδίως από όσους ασχολούνται με τις εποχικές τάσεις και τη δυναμική του βορείου ημισφαιρίου, χωρίς όμως να δικαιολογεί κινδυνολογικές αναγνώσεις ή υποσχέσεις για άμεσο παγετό.

Η στρατόσφαιρα στέλνει ένα σαφές μήνυμα: ο χειμώνας δεν έχει τελειώσει και οι επόμενες εβδομάδες ενδέχεται να φέρουν σημαντικές ανατροπές. Όπως συμβαίνει συχνά, δεν θα είναι ένα και μόνο τρέξιμο μοντέλου που θα δώσει την απάντηση, αλλά η συνέπεια των δεδομένων στον χρόνο.