Περισσότερα από 25 χρόνια έχουν περάσει από την τελευταία φορά που η ηπειρωτική Ευρώπη βίωσε μια ολική έκλειψη Ηλίου. Ήταν τον Αύγουστο του 1999, όταν η Σελήνη κάλυψε πλήρως τον Ήλιο και ο ουρανός σκοτείνιασε σε περιοχές της Γηραιάς Ηπείρου. Είκοσι επτά χρόνια αργότερα, ένα από τα πιο εντυπωσιακά αστρονομικά φαινόμενα επιστρέφει, με την Ισπανία να βρίσκεται στο επίκεντρο της ολικότητας.
Το «μονοπάτι» της ολικής έκλειψης
Η ολική έκλειψη Ηλίου θα ξεκινήσει από τη βόρεια Ρωσία, θα διασχίσει τον Αρκτικό Ωκεανό και την ανατολική Γροιλανδία, θα κορυφωθεί ανοιχτά της Ισλανδίας και θα καταλήξει στη βόρεια Ισπανία, λίγο πριν από τη δύση του Ήλιου. Σε ισπανικές πόλεις, η Σελήνη θα καλύψει πλήρως τον Ήλιο για 1 λεπτό και 50 δευτερόλεπτα.
Σε περιοχές της Βόρειας Αμερικής, της δυτικής Αφρικής και σε άλλα σημεία της Ευρώπης το φαινόμενο θα είναι ορατό ως μερική έκλειψη. Στην Ελλάδα, μικρό ποσοστό μερικής έκλειψης θα είναι θεωρητικά ορατό σε βορειοδυτικές περιοχές (Κέρκυρα, Ηγουμενίτσα, Κόνιτσα, Καστοριά, Φλώρινα), ωστόσο το ποσοστό κάλυψης είναι τόσο μικρό που πρακτικά δεν θα μπορεί να παρατηρηθεί.
Αξίζει να σημειωθεί ότι πρόκειται για την πρώτη ολική έκλειψη Ηλίου στην Ισπανία από το 1905 και την πρώτη στην Ισλανδία από το 1954.
Η επόμενη μεγάλη ευκαιρία: Αύγουστος 2027
Η Ευρώπη δεν θα χρειαστεί να περιμένει πολλά χρόνια για το επόμενο μεγάλο αστρονομικό ραντεβού. Στις 2 Αυγούστου 2027, νέα ολική έκλειψη Ηλίου θα διασχίσει τη νότια Ισπανία, το Μαρόκο, την Αλγερία, την Τυνησία, τη Λιβύη, την Αίγυπτο και τη Σαουδική Αραβία. Τότε, και η νότια Ελλάδα θα έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει ιδιαίτερα μεγάλο ποσοστό μερικής έκλειψης.
Γιατί είναι σημαντικές οι εκλείψεις για την επιστήμη
Όπως εξηγεί η Φιόρη Μεταλληνού, αστροφυσικός στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και εθνική συντονίστρια διάχυσης της Αστρονομίας της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης για την Ελλάδα, οι ολικές εκλείψεις προσφέρουν μοναδικές επιστημονικές ευκαιρίες:
«Κατά τη διάρκεια μιας ολικής έκλειψης μπορούμε να παρατηρήσουμε την εξώτερη ατμόσφαιρα του Ήλιου, την ηλιακή κορώνα. Μελετούμε τη σύστασή της, η οποία μεταβάλλεται ανάλογα με την ηλιακή δραστηριότητα, και συγκρίνουμε τα δεδομένα με άλλες εκλείψεις για να κατανοήσουμε καλύτερα τις διεργασίες που συντελούνται».
Ήδη, επαγγελματίες και ερασιτέχνες αστρονόμοι από την Ελλάδα, όπως μέλη του Ομίλου Φίλων Αστρονομίας, οργανώνουν ταξίδια στην Ισπανία για την παρατήρηση του φαινομένου.
Οι εκλείψεις και τα εντυπωσιακά φαινόμενα του 2026
Δακτυλιοειδής έκλειψη Ηλίου – 17 Φεβρουαρίου 2026
Στις 17 Φεβρουαρίου 2026 θα σημειωθεί δακτυλιοειδής έκλειψη Ηλίου, κατά την οποία η Σελήνη δεν θα καλύψει πλήρως τον Ήλιο, αφήνοντας έναν φωτεινό «δακτύλιο». Το φαινόμενο θα είναι ορατό μόνο από την Ανταρκτική, ενώ μερική έκλειψη θα φανεί στη νότια Αφρική και σε περιοχές της Νότιας Αμερικής.
Αυξημένη ηλιακή δραστηριότητα και Σέλας
Παρότι το ηλιακό μέγιστο ολοκληρώθηκε το 2025, η δραστηριότητα του Ήλιου παραμένει έντονη και το 2026. Αυτό σημαίνει ότι θα συνεχιστούν οι εντυπωσιακές εμφανίσεις του Βόρειου Σέλαος, κυρίως στις βόρειες χώρες.
Η Σελήνη το 2026: Εκλείψεις, υπερπανσέληνοι και «Μπλε Φεγγάρι»
Λιγότερο γνωστό είναι το γεγονός ότι μια ηλιακή έκλειψη συμβαίνει πάντα περίπου δύο εβδομάδες πριν ή μετά από μια σεληνιακή έκλειψη. Έτσι, το 2026 θα συνοδευτεί από εντυπωσιακά σεληνιακά φαινόμενα:
- Ολική έκλειψη Σελήνης – 3 Μαρτίου 2026
Η λεγόμενη «ματωμένη Σελήνη» θα αποκτήσει πορτοκαλί και χάλκινες αποχρώσεις. Θα είναι ορατή σε μεγάλο μέρος της Βόρειας και Νότιας Αμερικής, στον Ειρηνικό, καθώς και σε περιοχές της Ασίας και της Ωκεανίας. - Μερική έκλειψη Σελήνης – 27-28 Αυγούστου 2026
Θα είναι ορατή από την Ευρώπη, την Αφρική και την Ασία. Στην Αθήνα, το φαινόμενο θα μπορεί να παρατηρηθεί στις 06:50 το πρωί της 28ης Αυγούστου. - Τρεις υπερπανσέληνοι
Στις 3 Ιανουαρίου, 24 Νοεμβρίου και 23 Δεκεμβρίου 2026, όταν η Σελήνη θα βρίσκεται κοντά στο περίγειό της και θα φαίνεται μεγαλύτερη και φωτεινότερη. - Μπλε Φεγγάρι τον Μάιο
Δύο πανσέληνοι μέσα στον ίδιο μήνα, στις 1 και 31 Μαΐου 2026.
Περσείδες: Το αποκορύφωμα του καλοκαιριού
Οι Περσείδες, η πιο δημοφιλής βροχή διαττόντων αστέρων, θα κορυφωθούν στις 12 και 13 Αυγούστου 2026υπό ιδανικές συνθήκες, καθώς συμπίπτουν με Νέα Σελήνη. Η βροχή θα διαρκέσει από τις 14 Ιουλίου έως την 1η Σεπτεμβρίου, προσφέροντας μοναδικές νύχτες παρατήρησης.
