Η βασική αρχή στην Ελλάδα είναι ότι ο νόμος πλέον “δείχνει” καθαρά την ιδιωτική ασφάλιση. Με τον πρόσφατο νόμο για την ιδιωτική ασφάλιση έναντι φυσικών καταστροφών και την κρατική αρωγή, όποιος δεν έχει ασφαλιστική κάλυψη για φυσικές καταστροφές στο όχημά του, δεν δικαιούται αποζημίωση από το Δημόσιο, ούτε εντάσσεται σε σχήματα κρατικής στήριξης όταν κηρύσσεται μια περιοχή σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Με απλά λόγια: αν το αυτοκίνητο καταστραφεί από πλημμύρα, κατολίσθηση ή πυρκαγιά και δεν υπάρχει σχετική κάλυψη στο συμβόλαιο, ο ιδιοκτήτης μένει μόνος του με τη ζημιά.
Από την 1η Ιουνίου 2025 το πλαίσιο έγινε ακόμη πιο αυστηρό. Τίθεται σε πλήρη ισχύ η υποχρεωτική ασφάλιση των οχημάτων έναντι συγκεκριμένων φυσικών καταστροφών (πλημμύρες, δασικές πυρκαγιές, σε αρκετά συμβόλαια και σεισμοί), τόσο για αυτοκίνητα σε κυκλοφορία όσο και για όσα βρίσκονται σε διοικητική ακινησία. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι η κάλυψη για φυσικά φαινόμενα παύει να είναι «extra» και γίνεται προϋπόθεση για να κυκλοφορεί νόμιμα το αυτοκίνητο και για να μπορεί ο ιδιοκτήτης να διεκδικήσει οποιαδήποτε αποζημίωση.
Τι αποζημιώνει όμως η ασφαλιστική όταν «χτυπήσει» η κακοκαιρία; Οι εταιρείες έχουν πλέον τυποποιήσει την κάλυψη φυσικών φαινομένων. Συνήθως μέσα σε αυτή περιλαμβάνονται ζημιές από χαλαζόπτωση σε λαμαρίνες και κρύσταλλα, ζημιές από πλημμύρα, λάσπη ή κατολίσθηση λόγω έντονης βροχόπτωσης, βλάβες από θύελλες, ανεμοστρόβιλους και πτώση δέντρων ή άλλων αντικειμένων λόγω ανέμου, καθώς και ζημιές από χιονόπτωση ή παγετό, εφόσον ο κίνδυνος αυτός αναφέρεται ρητά στο συμβόλαιο.
Ανάλογα με την εταιρεία μπορεί να καλύπτονται και συνέπειες σεισμού, ενώ σε αρκετά προγράμματα συνδυάζονται με «ίδιες ζημιές» ή μικτή ασφάλιση, ώστε να προστατεύεται γενικά η αξία του οχήματος.
Υπάρχουν όμως και σημαντικές εξαιρέσεις. Τυπικά, δεν καλύπτονται μηχανικές βλάβες που προέκυψαν επειδή ο οδηγός προσπάθησε να θέσει σε λειτουργία έναν ήδη πλημμυρισμένο κινητήρα, ούτε φθορές που συνδέονται με κακή συντήρηση ή προϋπάρχουσες ζημιές. Σε πολλές περιπτώσεις, αν αποδειχθεί βαριά αμέλεια – για παράδειγμα, όχημα σταθμευμένο μόνιμα σε κοίτη ρέματος ή σε σημείο όπου υπάρχει απαγόρευση – η εταιρεία μπορεί να αμφισβητήσει την υποχρέωση αποζημίωσης ή να μειώσει το ποσό. Οι ασφαλιστικές υπολογίζουν αποζημίωση με βάση την τρέχουσα εμπορική αξία του αυτοκινήτου, αφαιρώντας την τυχόν απαλλαγή που έχει συμφωνηθεί στο συμβόλαιο.
Τα στοιχεία της ασφαλιστικής αγοράς δείχνουν ότι οι ζημιές από ακραία καιρικά φαινόμενα αυξάνονται σταθερά: οι φυσικές καταστροφές αυξάνονται διεθνώς με ρυθμό 5-6% ετησίως τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, πιέζοντας και το ελληνικό σύστημα να προσαρμοστεί. Αυτό εξηγεί γιατί ο νομοθέτης επέλεξε να καταστήσει την κάλυψη υποχρεωτική για τα αυτοκίνητα και γιατί οι ασφαλιστικές προσπαθούν να «απλώσουν» το ρίσκο σε όσο το δυνατόν περισσότερα συμβόλαια, ώστε το κόστος για τον μέσο οδηγό να παραμένει σε λογικά επίπεδα.
Τι πρέπει λοιπόν να έχει φροντίσει ο κάτοχος για να κοιμάται πιο ήσυχος όταν «σκάνε» κακοκαιρίες τύπου Daniel, Elias ή Adele; Πρώτα, να ελέγξει γραπτά – όχι προφορικά – αν στο συμβόλαιό του υπάρχει κάλυψη φυσικών φαινομένων και με ποια όρια, απαλλαγές και εξαιρέσεις. Να δει αν καλύπτονται ρητά πλημμύρες, χαλάζι και πτώση δέντρων, καθώς και αν το όχημα ασφαλίζεται στην πραγματική σημερινή αξία του ή σε κάποιο κατώτατο όριο. Έπειτα, να γνωρίζει τη διαδικασία αποζημίωσης: ενημέρωση της εταιρείας άμεσα μετά το συμβάν, φωτογραφική τεκμηρίωση της ζημιάς, κλήση της Πυροσβεστικής ή της Τροχαίας όταν υπάρχει πτώση δέντρου ή τοιχίου, και σε κάθε περίπτωση να μην επιχειρεί μόνος του κινήσεις που μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση, όπως το να βάλει μπροστά έναν πλημμυρισμένο κινητήρα.
